| r1 vs r2 | ||
|---|---|---|
| 1 | 1 | [[분류:일반상대론]] |
| 2 | [[분류:고전장론]] | |
| 3 | [[분류:중력이론]] | |
| 2 | 4 | |
| 3 | 5 | [목차] |
| 4 | 6 | |
| 5 | 7 | == 개요 == |
| 6 | 8 | |
| 7 | 이 문서는 일반상대론 | |
| 9 | 이 문서는 일반상대론에서 쓰이는 중력 작용량과 대표적인 물질장 작용량을 정리한다. 핵심 관점은 다음과 같다. | |
| 8 | 10 | |
| 9 | ||
| 11 | * 일반상대론의 동역학 변수는 계량 [math(g_{\mu\nu})]이다. | |
| 12 | * 중력 방정식은 계량에 대한 작용량 변분에서 나온다. | |
| 13 | * 물질장의 운동방정식은 해당 물질장에 대한 작용량 변분에서 나온다. | |
| 14 | * 에너지-운동량 텐서는 물질 작용량을 계량에 대해 변분하여 정의한다. | |
| 15 | * 미분동형사상 불변성은 에너지-운동량 텐서의 공변보존과 연결된다. | |
| 10 | 16 | |
| 17 | 전체 작용량은 보통 다음 구조를 가진다. | |
| 18 | ||
| 11 | 19 | [math( |
| 12 | 20 | S[g,\Psi] |
| 13 | ||
| 21 | ||
| 14 | 22 | S_{\mathrm{grav}}[g] |
| 15 | 23 | + |
| 16 | 24 | S_{\mathrm{matter}}[g,\Psi] |
| 17 | 25 | + |
| 18 | S_{\mathrm{boundary}}[g] | |
| 26 | S_{\mathrm{boundary}}[g,\Psi] | |
| 19 | 27 | )] |
| 20 | 28 | |
| 21 | 여기서 [math( | |
| 29 | 여기서 [math(\Psi)]는 스칼라장, 스피너장, gauge 장, 유체 변수 등 모든 물질 자유도를 상징한다. | |
| 22 | 30 | |
| 23 | ||
| 31 | 가장 표준적인 4차원 Einstein 중력에서는 | |
| 24 | 32 | |
| 25 | 33 | [math( |
| 34 | S[g,\Psi] | |
| 35 | ||
| 36 | \frac{1}{2\kappa} | |
| 37 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g},(R-2\Lambda) | |
| 38 | + | |
| 39 | S_{\mathrm{GHY}} | |
| 40 | + | |
| 41 | S_{\mathrm{matter}}[g,\Psi] | |
| 42 | )] | |
| 43 | ||
| 44 | 이다. | |
| 45 | ||
| 46 | 계량에 대해 변분하면 Einstein 방정식을 얻는다. | |
| 47 | ||
| 48 | [math( | |
| 26 | 49 | G_{\mu\nu} |
| 27 | 50 | + |
| 28 | 51 | \Lambda g_{\mu\nu} |
| 29 | ||
| 52 | ||
| 30 | 53 | \kappa T_{\mu\nu} |
| 31 | 54 | )] |
| 32 | 55 | |
| 56 | 여기서 | |
| 57 | ||
| 58 | [math( | |
| 59 | G_{\mu\nu} | |
| 60 | ||
| 61 | R_{\mu\nu} | |
| 62 | ||
| 63 | \frac12 g_{\mu\nu}R | |
| 64 | )] | |
| 65 | ||
| 66 | 는 Einstein 텐서이고, | |
| 67 | ||
| 68 | [math( | |
| 69 | \kappa=8\pi G | |
| 70 | )] | |
| 71 | ||
| 72 | 이다. | |
| 73 | ||
| 74 | 자연단위계 [math(c=\hbar=1)]를 쓰지 않으면 | |
| 75 | ||
| 76 | [math( | |
| 77 | \kappa | |
| 78 | ||
| 79 | \frac{8\pi G}{c^4} | |
| 80 | )] | |
| 81 | ||
| 82 | 이다. | |
| 83 | ||
| 33 | 84 | == 기본 규약 == |
| 34 | 85 | |
| 35 | 이 문서에서는 다음 | |
| 86 | 이 문서에서는 다음 규약을 기본으로 사용한다. | |
| 36 | 87 | |
| 37 | ||
| 38 | ||
| 39 | ||
| 40 | ||
| 41 | ||
| 88 | * 계량 부호: [math((- + + +))] | |
| 89 | * 자연단위계: [math(c=\hbar=1)] | |
| 90 | * 중력 결합상수: [math(\kappa=8\pi G)] | |
| 91 | * 계량 행렬식: [math(g=\det(g_{\mu\nu}))] | |
| 92 | * 부피요소: [math(\sqrt{-g},d^4x)] | |
| 93 | * Einstein 합 규약 사용 | |
| 94 | * Greek index: 시공간 지표 [math(\mu,\nu,\rho,\sigma=0,1,2,3)] | |
| 95 | * Latin index: 국소 Lorentz 지표 [math(a,b,c,d=0,1,2,3)] | |
| 96 | * 공간 ADM 지표: [math(i,j,k=1,2,3)] | |
| 42 | 97 | |
| 43 | Minkowski 계량은 | |
| 98 | Minkowski 계량은 | |
| 44 | 99 | |
| 45 | 100 | [math( |
| 46 | 101 | \eta_{ab} |
| 47 | ||
| 102 | ||
| 48 | 103 | \operatorname{diag}(-,+,+,+) |
| 49 | 104 | )] |
| 50 | 105 | |
| 51 | ||
| 106 | 이다. | |
| 52 | 107 | |
| 108 | 곡률 부호 규약은 다음과 같이 둔다. | |
| 109 | ||
| 53 | 110 | [math( |
| 54 | 111 | [\nabla_\mu,\nabla_\nu]V^\rho |
| 55 | ||
| 112 | ||
| 56 | 113 | R^\rho{}_{\sigma\mu\nu}V^\sigma |
| 57 | 114 | )] |
| 58 | 115 | |
| 59 | ||
| 116 | 따라서 Riemann 텐서는 | |
| 60 | 117 | |
| 61 | 118 | [math( |
| 62 | G_{\mu\nu} | |
| 63 | ||
| 119 | R^\rho{}_{\sigma\mu\nu} | |
| 120 | ||
| 121 | \partial_\mu\Gamma^\rho_{\nu\sigma} | |
| 122 | ||
| 123 | \partial_\nu\Gamma^\rho_{\mu\sigma} | |
| 124 | + | |
| 125 | \Gamma^\rho_{\mu\lambda}\Gamma^\lambda_{\nu\sigma} | |
| 126 | ||
| 127 | \Gamma^\rho_{\nu\lambda}\Gamma^\lambda_{\mu\sigma} | |
| 128 | )] | |
| 129 | ||
| 130 | 이고, Ricci 텐서는 | |
| 131 | ||
| 132 | [math( | |
| 64 | 133 | R_{\mu\nu} |
| 65 | ||
| 66 | \ | |
| 134 | ||
| 135 | R^\rho{}_{\mu\rho\nu} | |
| 67 | 136 | )] |
| 68 | 137 | |
| 69 | ||
| 138 | 이다. | |
| 70 | 139 | |
| 140 | Ricci 스칼라는 | |
| 141 | ||
| 142 | [math( | |
| 143 | R | |
| 144 | ||
| 145 | g^{\mu\nu}R_{\mu\nu} | |
| 146 | )] | |
| 147 | ||
| 148 | 이다. | |
| 149 | ||
| 150 | 주의할 점은 일반상대론 문헌마다 다음 네 가지 부호 선택이 다를 수 있다는 것이다. | |
| 151 | ||
| 152 | * 계량 부호 [math((-+++))] 또는 [math((+---))] | |
| 153 | * Riemann 텐서 정의의 부호 | |
| 154 | * Einstein-Hilbert 작용량 앞 부호 | |
| 155 | * 물질 Lagrangian의 부호 | |
| 156 | ||
| 157 | 따라서 다른 문헌의 식을 가져올 때는 반드시 [math(R^\rho{}{\sigma\mu\nu})], [math(G{\mu\nu})], [math(T_{\mu\nu})] 정의를 함께 확인해야 한다. | |
| 158 | ||
| 71 | 159 | == 기하학적 기본량 == |
| 72 | 160 | |
| 73 | 161 | === Levi-Civita 접속 === |
| 74 | 162 | |
| 75 | 일반상대론의 표준 접속은 | |
| 163 | 일반상대론의 표준 접속은 Levi-Civita 접속이다. 이는 다음 두 조건으로 결정된다. | |
| 76 | 164 | |
| 77 | 165 | [math( |
| 78 | 166 | \nabla_\rho g_{\mu\nu}=0 |
| ... | ... | |
| 80 | 168 | |
| 81 | 169 | [math( |
| 82 | 170 | \Gamma^\rho_{\mu\nu} |
| 83 | ||
| 84 | \frac | |
| 171 | ||
| 172 | \Gamma^\rho_{\nu\mu} | |
| 173 | )] | |
| 174 | ||
| 175 | 첫 번째 조건은 계량 양립성, 두 번째 조건은 무비틀림 조건이다. | |
| 176 | ||
| 177 | 성분으로 쓰면 | |
| 178 | ||
| 179 | [math( | |
| 180 | \Gamma^\rho_{\mu\nu} | |
| 181 | ||
| 182 | \frac12 g^{\rho\sigma} | |
| 85 | 183 | \left( |
| 86 | 184 | \partial_\mu g_{\nu\sigma} |
| 87 | 185 | + |
| 88 | 186 | \partial_\nu g_{\mu\sigma} |
| 89 | ||
| 187 | ||
| 90 | 188 | \partial_\sigma g_{\mu\nu} |
| 91 | 189 | \right) |
| 92 | 190 | )] |
| 93 | 191 | |
| 94 | ||
| 192 | 이다. | |
| 95 | 193 | |
| 96 | ||
| 194 | === 곡률 텐서와 수축 === | |
| 97 | 195 | |
| 196 | Riemann 텐서는 두 공변미분의 비가환성을 측정한다. | |
| 197 | ||
| 98 | 198 | [math( |
| 99 | ||
| 100 | ||
| 101 | ||
| 102 | ||
| 103 | ||
| 104 | ||
| 105 | ||
| 106 | ||
| 107 | \ | |
| 199 | [\nabla_\mu,\nabla_\nu]V^\rho | |
| 200 | ||
| 201 | R^\rho{}_{\sigma\mu\nu}V^\sigma | |
| 108 | 202 | )] |
| 109 | 203 | |
| 110 | ||
| 204 | 아래 대칭성을 만족한다. | |
| 111 | 205 | |
| 112 | 206 | [math( |
| 207 | R_{\rho\sigma\mu\nu} | |
| 208 | ||
| 209 | - | |
| 210 | ||
| 211 | R_{\sigma\rho\mu\nu} | |
| 212 | ||
| 213 | - | |
| 214 | ||
| 215 | R_{\rho\sigma\nu\mu} | |
| 216 | )] | |
| 217 | ||
| 218 | [math( | |
| 219 | R_{\rho\sigma\mu\nu} | |
| 220 | ||
| 221 | R_{\mu\nu\rho\sigma} | |
| 222 | )] | |
| 223 | ||
| 224 | 그리고 첫 번째 Bianchi 항등식은 | |
| 225 | ||
| 226 | [math( | |
| 227 | R_{\rho[\sigma\mu\nu]}=0 | |
| 228 | )] | |
| 229 | ||
| 230 | 이다. | |
| 231 | ||
| 232 | Ricci 텐서와 Ricci 스칼라는 각각 | |
| 233 | ||
| 234 | [math( | |
| 113 | 235 | R_{\mu\nu} |
| 114 | ||
| 236 | ||
| 115 | 237 | R^\rho{}_{\mu\rho\nu} |
| 116 | 238 | )] |
| 117 | 239 | |
| 118 | Ricci 스칼라는 다시 계량으로 수축한 양이다. | |
| 119 | ||
| 120 | 240 | [math( |
| 121 | 241 | R |
| 122 | ||
| 242 | ||
| 123 | 243 | g^{\mu\nu}R_{\mu\nu} |
| 124 | 244 | )] |
| 125 | 245 | |
| 126 | ||
| 246 | 이다. | |
| 127 | 247 | |
| 128 | Einstein 텐서 | |
| 248 | === Einstein 텐서와 Bianchi 항등식 === | |
| 129 | 249 | |
| 250 | Einstein 텐서는 | |
| 251 | ||
| 130 | 252 | [math( |
| 253 | G_{\mu\nu} | |
| 254 | ||
| 255 | R_{\mu\nu} | |
| 256 | ||
| 257 | \frac12 g_{\mu\nu}R | |
| 258 | )] | |
| 259 | ||
| 260 | 이다. | |
| 261 | ||
| 262 | 수축된 Bianchi 항등식은 | |
| 263 | ||
| 264 | [math( | |
| 131 | 265 | \nabla^\mu G_{\mu\nu}=0 |
| 132 | 266 | )] |
| 133 | 267 | |
| 134 | 이 | |
| 268 | 이다. | |
| 135 | 269 | |
| 270 | Einstein 방정식 | |
| 271 | ||
| 136 | 272 | [math( |
| 273 | G_{\mu\nu} | |
| 274 | + | |
| 275 | \Lambda g_{\mu\nu} | |
| 276 | ||
| 277 | \kappa T_{\mu\nu} | |
| 278 | )] | |
| 279 | ||
| 280 | 에서 [math(\Lambda)]가 상수이면 | |
| 281 | ||
| 282 | [math( | |
| 137 | 283 | \nabla^\mu T_{\mu\nu}=0 |
| 138 | 284 | )] |
| 139 | 285 | |
| 286 | 가 따른다. | |
| 287 | ||
| 288 | 이는 중력 방정식의 일관성 조건이며, 동시에 물질 작용량의 미분동형사상 불변성에서 나오는 Noether 항등식이다. | |
| 289 | ||
| 140 | 290 | == 변분 공식 == |
| 141 | 291 | |
| 142 | 292 | === 계량과 역계량의 변분 === |
| ... | ... | |
| 145 | 295 | |
| 146 | 296 | [math( |
| 147 | 297 | g_{\mu\rho}g^{\rho\nu} |
| 148 | ||
| 298 | ||
| 149 | 299 | \delta_\mu{}^\nu |
| 150 | 300 | )] |
| 151 | 301 | |
| 152 | 를 만족하므로 | |
| 302 | 를 만족하므로, | |
| 153 | 303 | |
| 154 | 304 | [math( |
| 155 | \delta g | |
| 156 | ||
| 157 | - | |
| 158 | g | |
| 159 | \delta g | |
| 305 | \delta g^{\mu\nu} | |
| 306 | ||
| 307 | - | |
| 308 | ||
| 309 | g^{\mu\rho}g^{\nu\sigma}\delta g_{\rho\sigma} | |
| 160 | 310 | )] |
| 161 | 311 | |
| 162 | 312 | [math( |
| 163 | \delta g | |
| 164 | ||
| 165 | - | |
| 166 | g | |
| 167 | \delta g | |
| 313 | \delta g_{\mu\nu} | |
| 314 | ||
| 315 | - | |
| 316 | ||
| 317 | g_{\mu\rho}g_{\nu\sigma}\delta g^{\rho\sigma} | |
| 168 | 318 | )] |
| 169 | 319 | |
| 170 | ||
| 320 | 이다. | |
| 171 | 321 | |
| 172 | 322 | === 행렬식의 변분 === |
| 173 | 323 | |
| 174 | ||
| 324 | 일반 행렬 공식 [math(\delta\ln|\det M|=\operatorname{Tr}(M^{-1}\delta M))]에 의해 | |
| 175 | 325 | |
| 176 | 326 | [math( |
| 177 | 327 | \delta g |
| 178 | ||
| 328 | ||
| 179 | 329 | g g^{\mu\nu}\delta g_{\mu\nu} |
| 180 | ||
| 181 | - | |
| 330 | )] | |
| 331 | ||
| 332 | 이다. | |
| 333 | ||
| 334 | 역계량을 기본 변분 변수로 쓰면 | |
| 335 | ||
| 336 | [math( | |
| 337 | \delta g | |
| 338 | ||
| 339 | - | |
| 340 | ||
| 182 | 341 | g g_{\mu\nu}\delta g^{\mu\nu} |
| 183 | 342 | )] |
| 184 | 343 | |
| ... | ... | |
| 188 | 347 | |
| 189 | 348 | [math( |
| 190 | 349 | \delta\sqrt{-g} |
| 191 | ||
| 192 | \frac | |
| 193 | ||
| 194 | - | |
| 195 | \frac | |
| 350 | ||
| 351 | \frac12\sqrt{-g}g^{\mu\nu}\delta g_{\mu\nu} | |
| 352 | ||
| 353 | -\frac12\sqrt{-g}g_{\mu\nu}\delta g^{\mu\nu} | |
| 196 | 354 | )] |
| 197 | 355 | |
| 198 | 356 | 이다. |
| ... | ... | |
| 203 | 361 | |
| 204 | 362 | [math( |
| 205 | 363 | \delta\Gamma^\rho_{\mu\nu} |
| 206 | ||
| 207 | \frac | |
| 364 | ||
| 365 | \frac12 g^{\rho\sigma} | |
| 208 | 366 | \left( |
| 209 | 367 | \nabla_\mu\delta g_{\nu\sigma} |
| 210 | 368 | + |
| 211 | 369 | \nabla_\nu\delta g_{\mu\sigma} |
| 212 | ||
| 370 | ||
| 213 | 371 | \nabla_\sigma\delta g_{\mu\nu} |
| 214 | 372 | \right) |
| 215 | 373 | )] |
| 216 | 374 | |
| 375 | 역계량 변분으로 쓰면 등가적으로 | |
| 376 | ||
| 377 | [math( | |
| 378 | \delta\Gamma^\rho_{\mu\nu} | |
| 379 | ||
| 380 | -\frac12 | |
| 381 | \left( | |
| 382 | g_{\nu\sigma}\nabla_\mu\delta g^{\rho\sigma} | |
| 383 | + | |
| 384 | g_{\mu\sigma}\nabla_\nu\delta g^{\rho\sigma} | |
| 385 | ||
| 386 | g_{\mu\alpha}g_{\nu\beta}\nabla^\rho\delta g^{\alpha\beta} | |
| 387 | \right) | |
| 388 | )] | |
| 389 | ||
| 390 | 이다. | |
| 391 | ||
| 217 | 392 | === Palatini 항등식 === |
| 218 | 393 | |
| 219 | Ricci 텐서의 변분은 | |
| 394 | Ricci 텐서의 변분은 | |
| 220 | 395 | |
| 221 | 396 | [math( |
| 222 | 397 | \delta R_{\mu\nu} |
| 223 | ||
| 224 | \nabla_\rho | |
| 225 | ||
| 226 | \nabla_\nu | |
| 398 | ||
| 399 | \nabla_\rho\delta\Gamma^\rho_{\nu\mu} | |
| 400 | ||
| 401 | \nabla_\nu\delta\Gamma^\rho_{\rho\mu} | |
| 227 | 402 | )] |
| 228 | 403 | |
| 404 | 이다. | |
| 405 | ||
| 229 | 406 | Ricci 스칼라의 변분은 |
| 230 | 407 | |
| 231 | 408 | [math( |
| 232 | 409 | \delta R |
| 233 | ||
| 410 | ||
| 234 | 411 | R_{\mu\nu}\delta g^{\mu\nu} |
| 235 | 412 | + |
| 236 | 413 | g^{\mu\nu}\delta R_{\mu\nu} |
| 237 | 414 | )] |
| 238 | 415 | |
| 239 | 이 | |
| 416 | 이다. | |
| 240 | 417 | |
| 418 | 전체 미분항을 명시하면 | |
| 419 | ||
| 241 | 420 | [math( |
| 242 | 421 | \delta R |
| 243 | ||
| 422 | ||
| 244 | 423 | R_{\mu\nu}\delta g^{\mu\nu} |
| 245 | 424 | + |
| 246 | 425 | \nabla_\rho |
| 247 | 426 | \left( |
| 248 | g^{\mu\nu}\delta\Gamma^\rho_{\ | |
| 249 | ||
| 250 | g^{\rho\ | |
| 427 | g^{\mu\nu}\delta\Gamma^\rho_{\nu\mu} | |
| 428 | ||
| 429 | g^{\rho\mu}\delta\Gamma^\nu_{\nu\mu} | |
| 251 | 430 | \right) |
| 252 | 431 | )] |
| 253 | 432 | |
| 254 | 433 | 이다. |
| 255 | 434 | |
| 256 | 또는 | |
| 435 | 또는 | |
| 257 | 436 | |
| 258 | 437 | [math( |
| 259 | 438 | \delta R |
| 260 | ||
| 439 | ||
| 261 | 440 | R_{\mu\nu}\delta g^{\mu\nu} |
| 262 | 441 | + |
| 263 | 442 | g_{\mu\nu}\Box\delta g^{\mu\nu} |
| 264 | ||
| 443 | ||
| 265 | 444 | \nabla_\mu\nabla_\nu\delta g^{\mu\nu} |
| 266 | 445 | )] |
| 267 | 446 | |
| 447 | 로 쓸 수 있다. | |
| 448 | ||
| 449 | 여기서 | |
| 450 | ||
| 451 | [math( | |
| 452 | \Box | |
| 453 | ||
| 454 | \nabla_\rho\nabla^\rho | |
| 455 | )] | |
| 456 | ||
| 457 | 이다. | |
| 458 | ||
| 268 | 459 | == Einstein-Hilbert 작용량 == |
| 269 | 460 | |
| 270 | 461 | 순수 중력 작용량은 Einstein-Hilbert 작용량이다. |
| 271 | 462 | |
| 272 | 463 | [math( |
| 273 | 464 | S_{\mathrm{EH}} |
| 274 | ||
| 465 | ||
| 275 | 466 | \frac{1}{2\kappa} |
| 276 | \int_{\mathcal M} | |
| 467 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g},R | |
| 277 | 468 | )] |
| 278 | 469 | |
| 279 | 470 | 우주상수를 포함하면 |
| 280 | 471 | |
| 281 | 472 | [math( |
| 282 | 473 | S_{\mathrm{grav}} |
| 283 | ||
| 474 | ||
| 284 | 475 | \frac{1}{2\kappa} |
| 285 | \int_{\mathcal M} | |
| 286 | ||
| 287 | R-2\Lambda | |
| 288 | ||
| 476 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g},(R-2\Lambda) | |
| 289 | 477 | )] |
| 290 | 478 | |
| 291 | 479 | 이다. |
| 292 | 480 | |
| 293 | ||
| 481 | 변분하면 | |
| 294 | 482 | |
| 295 | 483 | [math( |
| 296 | 484 | \delta S_{\mathrm{grav}} |
| 297 | ||
| 485 | ||
| 298 | 486 | \frac{1}{2\kappa} |
| 299 | \int_{\mathcal M} | |
| 487 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} | |
| 300 | 488 | \left( |
| 301 | 489 | R_{\mu\nu} |
| 302 | ||
| 303 | \frac | |
| 490 | ||
| 491 | \frac12 g_{\mu\nu}R | |
| 304 | 492 | + |
| 305 | 493 | \Lambda g_{\mu\nu} |
| 306 | \right) | |
| 307 | \delta g^{\mu\nu} | |
| 494 | \right)\delta g^{\mu\nu} | |
| 308 | 495 | + |
| 309 | \ | |
| 496 | \delta S_{\mathrm{boundary}} | |
| 310 | 497 | )] |
| 311 | 498 | |
| 312 | ||
| 499 | 이다. | |
| 313 | 500 | |
| 314 | ||
| 501 | 즉, | |
| 315 | 502 | |
| 316 | 503 | [math( |
| 504 | \delta S_{\mathrm{grav}} | |
| 505 | ||
| 506 | \frac{1}{2\kappa} | |
| 507 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} | |
| 508 | \left( | |
| 317 | 509 | G_{\mu\nu} |
| 318 | 510 | + |
| 319 | 511 | \Lambda g_{\mu\nu} |
| 320 | ||
| 321 | \ | |
| 512 | \right)\delta g^{\mu\nu} | |
| 513 | + | |
| 514 | \delta S_{\mathrm{boundary}} | |
| 322 | 515 | )] |
| 323 | 516 | |
| 324 | 517 | 이다. |
| 325 | 518 | |
| 519 | 경계항이 적절히 제거되거나 보상되면, 물질장까지 포함한 전체 변분에서 | |
| 520 | ||
| 521 | [math( | |
| 522 | G_{\mu\nu} | |
| 523 | + | |
| 524 | \Lambda g_{\mu\nu} | |
| 525 | ||
| 526 | \kappa T_{\mu\nu} | |
| 527 | )] | |
| 528 | ||
| 529 | 를 얻는다. | |
| 530 | ||
| 326 | 531 | == Gibbons-Hawking-York 경계항 == |
| 327 | 532 | |
| 328 | Einstein-Hilbert 작용량은 계량의 2계 미분을 포함 | |
| 533 | Einstein-Hilbert 작용량은 계량의 2계 미분을 포함한다. 따라서 단순히 경계에서 [math(\delta g_{\mu\nu}=0)]을 고정하는 것만으로는 변분 원리가 완전히 잘 정의되지 않는다. | |
| 329 | 534 | |
| 330 | 경계 | |
| 535 | Dirichlet 경계조건, 즉 경계 유도계량 [math(h_{ij})]을 고정하는 변분 원리를 원하면 Gibbons-Hawking-York 항을 더한다. | |
| 331 | 536 | |
| 537 | 경계 [math(\partial\mathcal M)]의 단위 법선벡터를 [math(n^\mu)]라 하자. | |
| 538 | ||
| 332 | 539 | [math( |
| 333 | n_\mu n^\mu | |
| 540 | n_\mu n^\mu=\epsilon | |
| 334 | 541 | )] |
| 335 | 542 | |
| 336 | ||
| 543 | 여기서 [math((-+++))] 부호에서 | |
| 337 | 544 | |
| 338 | 545 | [math( |
| 339 | 546 | \epsilon |
| 340 | ||
| 547 | ||
| 341 | 548 | \begin{cases} |
| 342 | +1, & \partial\mathcal M\ \text{timelike}\ | |
| 343 | -1, & \partial\mathcal M\ \text{spacelike} | |
| 549 | +1, & \partial\mathcal M\ \text{timelike boundary} \ | |
| 550 | -1, & \partial\mathcal M\ \text{spacelike boundary} | |
| 344 | 551 | \end{cases} |
| 345 | 552 | )] |
| 346 | 553 | |
| ... | ... | |
| 350 | 557 | |
| 351 | 558 | [math( |
| 352 | 559 | h_{\mu\nu} |
| 353 | ||
| 560 | ||
| 354 | 561 | g_{\mu\nu} |
| 355 | ||
| 562 | ||
| 356 | 563 | \epsilon n_\mu n_\nu |
| 357 | 564 | )] |
| 358 | 565 | |
| ... | ... | |
| 362 | 569 | |
| 363 | 570 | [math( |
| 364 | 571 | K_{\mu\nu} |
| 365 | ||
| 366 | h_\mu{}^\rho h_\nu{}^\sigma | |
| 572 | ||
| 573 | h_\mu{}^\rho h_\nu{}^\sigma\nabla_\rho n_\sigma | |
| 367 | 574 | )] |
| 368 | 575 | |
| 369 | 이고 | |
| 576 | 이고 그 trace는 | |
| 370 | 577 | |
| 371 | 578 | [math( |
| 372 | K | |
| 579 | K | |
| 580 | ||
| 581 | h^{\mu\nu}K_{\mu\nu} | |
| 373 | 582 | )] |
| 374 | 583 | |
| 375 | 584 | 이다. |
| 376 | 585 | |
| 377 | G | |
| 586 | GHY 항은 | |
| 378 | 587 | |
| 379 | 588 | [math( |
| 380 | 589 | S_{\mathrm{GHY}} |
| 381 | ||
| 590 | ||
| 382 | 591 | \frac{1}{\kappa} |
| 383 | \int_{\partial\mathcal M} | |
| 384 | d^3y\sqrt{|h|} | |
| 592 | \int_{\partial\mathcal M}d^3y\sqrt{|h|},\epsilon K | |
| 385 | 593 | )] |
| 386 | 594 | |
| 387 | 595 | 이다. |
| ... | ... | |
| 390 | 598 | |
| 391 | 599 | [math( |
| 392 | 600 | S_{\mathrm{grav}} |
| 393 | ||
| 601 | ||
| 394 | 602 | \frac{1}{2\kappa} |
| 395 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} | |
| 396 | ||
| 603 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g},(R-2\Lambda) | |
| 397 | 604 | + |
| 398 | 605 | \frac{1}{\kappa} |
| 399 | \int_{\partial\mathcal M}d^3y\sqrt{|h|} | |
| 606 | \int_{\partial\mathcal M}d^3y\sqrt{|h|},\epsilon K | |
| 400 | 607 | )] |
| 401 | 608 | |
| 402 | 609 | 이다. |
| 403 | 610 | |
| 611 | 경계가 조각별로 매끄럽고 모서리 또는 corner가 있으면 추가적인 corner term이 필요할 수 있다. 또한 null boundary에서는 [math(K)] 기반의 표준 GHY 항이 그대로 적용되지 않으며, null generator의 비affine parameter와 transverse geometry를 이용한 별도 경계항이 필요하다. | |
| 612 | ||
| 404 | 613 | == 물질 작용량과 에너지-운동량 텐서 == |
| 405 | 614 | |
| 406 | 물질장 작용량은 일반적으로 | |
| 615 | 물질장 작용량은 일반적으로 | |
| 407 | 616 | |
| 408 | 617 | [math( |
| 409 | 618 | S_{\mathrm{matter}} |
| 410 | ||
| 411 | \int_{\mathcal M} | |
| 619 | ||
| 620 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g}, | |
| 412 | 621 | \mathcal L_{\mathrm{matter}} |
| 413 | 622 | )] |
| 414 | 623 | |
| 415 | ||
| 624 | 로 쓴다. | |
| 416 | 625 | |
| 626 | 에너지-운동량 텐서는 | |
| 627 | ||
| 417 | 628 | [math( |
| 418 | 629 | T_{\mu\nu} |
| 419 | 630 | := |
| 420 | ||
| 631 | ||
| 421 | 632 | \frac{2}{\sqrt{-g}} |
| 422 | 633 | \frac{\delta S_{\mathrm{matter}}}{\delta g^{\mu\nu}} |
| 423 | 634 | )] |
| 424 | 635 | |
| 425 | ||
| 636 | 로 정의한다. | |
| 426 | 637 | |
| 638 | 따라서 | |
| 639 | ||
| 427 | 640 | [math( |
| 428 | 641 | \delta S_{\mathrm{matter}} |
| 429 | ||
| 430 | - | |
| 431 | \frac | |
| 432 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} | |
| 642 | ||
| 643 | -\frac12 | |
| 644 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g}, | |
| 433 | 645 | T_{\mu\nu}\delta g^{\mu\nu} |
| 434 | 646 | )] |
| 435 | 647 | |
| 436 | 648 | 이다. |
| 437 | 649 | |
| 438 | ||
| 650 | 물질 Lagrangian이 계량에는 의존하지만 계량의 미분에는 의존하지 않는 경우, | |
| 439 | 651 | |
| 440 | 652 | [math( |
| 653 | T_{\mu\nu} | |
| 654 | ||
| 655 | -2\frac{\partial\mathcal L_{\mathrm{matter}}}{\partial g^{\mu\nu}} | |
| 656 | + | |
| 657 | g_{\mu\nu}\mathcal L_{\mathrm{matter}} | |
| 658 | )] | |
| 659 | ||
| 660 | 이다. | |
| 661 | ||
| 662 | 단, 비최소 결합 [math(R\phi^2)], 고차미분 물질장, spin connection을 통한 스피너 결합처럼 계량의 미분 또는 vierbein에 의존하는 경우에는 위의 단순 공식만으로는 부족하고 전체 변분 정의를 사용해야 한다. | |
| 663 | ||
| 664 | 전체 작용량의 계량 변분은 | |
| 665 | ||
| 666 | [math( | |
| 441 | 667 | \delta S |
| 442 | ||
| 443 | \frac | |
| 668 | ||
| 669 | \frac12 | |
| 444 | 670 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} |
| 671 | \left[ | |
| 672 | \frac{1}{\kappa} | |
| 445 | 673 | \left( |
| 446 | 674 | G_{\mu\nu} |
| 447 | 675 | + |
| 448 | 676 | \Lambda g_{\mu\nu} |
| 449 | 677 | \right) |
| 450 | ||
| 451 | ||
| 452 | \ | |
| 453 | ||
| 454 | ||
| 678 | ||
| 679 | T_{\mu\nu} | |
| 680 | \right]\delta g^{\mu\nu} | |
| 455 | 681 | )] |
| 456 | 682 | |
| 457 | 이 | |
| 683 | 이다. | |
| 458 | 684 | |
| 685 | 임의의 [math(\delta g^{\mu\nu})]에 대해 [math(\delta S=0)]이면 | |
| 686 | ||
| 459 | 687 | [math( |
| 460 | 688 | G_{\mu\nu} |
| 461 | 689 | + |
| 462 | 690 | \Lambda g_{\mu\nu} |
| 463 | ||
| 691 | ||
| 464 | 692 | \kappa T_{\mu\nu} |
| 465 | 693 | )] |
| 466 | 694 | |
| 467 | ||
| 695 | 이다. | |
| 468 | 696 | |
| 697 | trace를 취하면 4차원에서 | |
| 698 | ||
| 699 | [math( | |
| 700 | -R+4\Lambda | |
| 701 | ||
| 702 | \kappa T | |
| 703 | )] | |
| 704 | ||
| 705 | 즉, | |
| 706 | ||
| 707 | [math( | |
| 708 | R | |
| 709 | ||
| 710 | 4\Lambda-\kappa T | |
| 711 | )] | |
| 712 | ||
| 713 | 이다. | |
| 714 | ||
| 715 | 우주상수가 없으면 | |
| 716 | ||
| 717 | [math( | |
| 718 | R=-\kappa T | |
| 719 | )] | |
| 720 | ||
| 721 | 이다. | |
| 722 | ||
| 723 | 이때 Einstein 방정식은 trace-reversed form으로도 쓸 수 있다. | |
| 724 | ||
| 725 | [math( | |
| 726 | R_{\mu\nu} | |
| 727 | ||
| 728 | \kappa | |
| 729 | \left( | |
| 730 | T_{\mu\nu} | |
| 731 | ||
| 732 | \frac12 g_{\mu\nu}T | |
| 733 | \right) | |
| 734 | + | |
| 735 | \Lambda g_{\mu\nu} | |
| 736 | )] | |
| 737 | ||
| 469 | 738 | == 실수 스칼라장 == |
| 470 | 739 | |
| 471 | 740 | === 최소 결합 스칼라장 === |
| ... | ... | |
| 474 | 743 | |
| 475 | 744 | [math( |
| 476 | 745 | S_\phi |
| 477 | ||
| 746 | ||
| 478 | 747 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} |
| 479 | 748 | \left[ |
| 480 | - | |
| 481 | \frac | |
| 482 | ||
| 749 | -\frac12 g^{\mu\nu}\nabla_\mu\phi\nabla_\nu\phi | |
| 750 | ||
| 483 | 751 | V(\phi) |
| 484 | 752 | \right] |
| 485 | 753 | )] |
| ... | ... | |
| 494 | 762 | |
| 495 | 763 | 이다. |
| 496 | 764 | |
| 497 | ||
| 765 | Euler-Lagrange 방정식은 | |
| 498 | 766 | |
| 499 | 767 | [math( |
| 500 | 768 | \Box\phi |
| 501 | ||
| 769 | ||
| 502 | 770 | \frac{dV}{d\phi} |
| 503 | ||
| 771 | ||
| 504 | 772 | 0 |
| 505 | 773 | )] |
| 506 | 774 | |
| ... | ... | |
| 510 | 778 | |
| 511 | 779 | [math( |
| 512 | 780 | \Box\phi |
| 513 | ||
| 781 | ||
| 514 | 782 | \nabla_\mu\nabla^\mu\phi |
| 515 | ||
| 783 | ||
| 516 | 784 | \frac{1}{\sqrt{-g}} |
| 517 | 785 | \partial_\mu |
| 518 | 786 | \left( |
| ... | ... | |
| 526 | 794 | |
| 527 | 795 | [math( |
| 528 | 796 | T_{\mu\nu}^{(\phi)} |
| 529 | ||
| 797 | ||
| 530 | 798 | \nabla_\mu\phi\nabla_\nu\phi |
| 531 | ||
| 532 | \frac | |
| 533 | ||
| 799 | ||
| 800 | \frac12 g_{\mu\nu}\nabla_\rho\phi\nabla^\rho\phi | |
| 801 | ||
| 534 | 802 | g_{\mu\nu}V(\phi) |
| 535 | 803 | )] |
| 536 | 804 | |
| 537 | 805 | 이다. |
| 538 | 806 | |
| 807 | trace는 4차원에서 | |
| 808 | ||
| 809 | [math( | |
| 810 | T^{(\phi)} | |
| 811 | ||
| 812 | -\nabla_\rho\phi\nabla^\rho\phi | |
| 813 | ||
| 814 | 4V(\phi) | |
| 815 | )] | |
| 816 | ||
| 817 | 이다. | |
| 818 | ||
| 539 | 819 | === 질량항과 자기상호작용 === |
| 540 | 820 | |
| 541 | 821 | 대표적인 퍼텐셜은 |
| 542 | 822 | |
| 543 | 823 | [math( |
| 544 | 824 | V(\phi) |
| 545 | ||
| 546 | \frac | |
| 825 | ||
| 826 | \frac12 m^2\phi^2 | |
| 547 | 827 | + |
| 548 | 828 | \frac{\lambda}{4!}\phi^4 |
| 549 | 829 | )] |
| ... | ... | |
| 554 | 834 | |
| 555 | 835 | [math( |
| 556 | 836 | \Box\phi |
| 557 | ||
| 837 | ||
| 558 | 838 | m^2\phi |
| 559 | ||
| 839 | ||
| 560 | 840 | \frac{\lambda}{3!}\phi^3 |
| 561 | ||
| 841 | ||
| 562 | 842 | 0 |
| 563 | 843 | )] |
| 564 | 844 | |
| 565 | 845 | 이다. |
| 566 | 846 | |
| 847 | 평탄공간 극한에서 [math(\Box=-\partial_t^2+\nabla^2)]이므로 자유 massive scalar의 방정식은 | |
| 848 | ||
| 849 | [math( | |
| 850 | (\Box-m^2)\phi=0 | |
| 851 | )] | |
| 852 | ||
| 853 | 이다. | |
| 854 | ||
| 855 | 이는 [math((-+++))] 부호에서 Klein-Gordon 방정식의 표준 형태이다. | |
| 856 | ||
| 567 | 857 | === 비최소 결합 스칼라장 === |
| 568 | 858 | |
| 569 | 859 | 곡률과 직접 결합하는 스칼라장 작용량은 |
| 570 | 860 | |
| 571 | 861 | [math( |
| 572 | 862 | S_\phi |
| 573 | ||
| 863 | ||
| 574 | 864 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} |
| 575 | 865 | \left[ |
| 576 | - | |
| 577 | \frac | |
| 578 | ||
| 866 | -\frac12\nabla_\mu\phi\nabla^\mu\phi | |
| 867 | ||
| 579 | 868 | V(\phi) |
| 580 | ||
| 581 | \frac | |
| 869 | ||
| 870 | \frac12\xi R\phi^2 | |
| 582 | 871 | \right] |
| 583 | 872 | )] |
| 584 | 873 | |
| 585 | 874 | 이다. |
| 586 | 875 | |
| 587 | ||
| 876 | 스칼라장 방정식은 | |
| 588 | 877 | |
| 589 | 878 | [math( |
| 590 | 879 | \Box\phi |
| 591 | ||
| 592 | ||
| 593 | ||
| 880 | ||
| 881 | V'(\phi) | |
| 882 | ||
| 594 | 883 | \xi R\phi |
| 595 | ||
| 884 | ||
| 596 | 885 | 0 |
| 597 | 886 | )] |
| 598 | 887 | |
| ... | ... | |
| 602 | 891 | |
| 603 | 892 | [math( |
| 604 | 893 | T_{\mu\nu}^{(\phi,\xi)} |
| 605 | ||
| 894 | ||
| 606 | 895 | \nabla_\mu\phi\nabla_\nu\phi |
| 607 | ||
| 608 | \frac | |
| 609 | ||
| 896 | ||
| 897 | \frac12g_{\mu\nu}\nabla_\rho\phi\nabla^\rho\phi | |
| 898 | ||
| 610 | 899 | g_{\mu\nu}V(\phi) |
| 611 | 900 | + |
| 612 | 901 | \xi |
| ... | ... | |
| 614 | 903 | G_{\mu\nu}\phi^2 |
| 615 | 904 | + |
| 616 | 905 | g_{\mu\nu}\Box(\phi^2) |
| 617 | ||
| 906 | ||
| 618 | 907 | \nabla_\mu\nabla_\nu(\phi^2) |
| 619 | 908 | \right] |
| 620 | 909 | )] |
| 621 | 910 | |
| 622 | 911 | 이다. |
| 623 | 912 | |
| 913 | 이 표현에는 [math(G_{\mu\nu}\phi^2)] 항이 포함되어 있으므로 Einstein 방정식에 대입하면 | |
| 914 | ||
| 915 | [math( | |
| 916 | \left( | |
| 917 | \frac{1}{\kappa} | |
| 918 | ||
| 919 | \xi\phi^2 | |
| 920 | \right)G_{\mu\nu} | |
| 921 | + | |
| 922 | \frac{\Lambda}{\kappa}g_{\mu\nu} | |
| 923 | ||
| 924 | T_{\mu\nu}^{(\mathrm{minimal\ part})} | |
| 925 | + | |
| 926 | \xi | |
| 927 | \left[ | |
| 928 | g_{\mu\nu}\Box(\phi^2) | |
| 929 | ||
| 930 | \nabla_\mu\nabla_\nu(\phi^2) | |
| 931 | \right] | |
| 932 | )] | |
| 933 | ||
| 934 | 처럼 [math(G_{\mu\nu})] 항을 좌변으로 옮겨 쓰기도 한다. | |
| 935 | ||
| 624 | 936 | [math(D)]차원에서 conformal coupling은 |
| 625 | 937 | |
| 626 | 938 | [math( |
| 627 | 939 | \xi_{\mathrm{conf}} |
| 628 | ||
| 940 | ||
| 629 | 941 | \frac{D-2}{4(D-1)} |
| 630 | 942 | )] |
| 631 | 943 | |
| 632 | 944 | 이다. |
| 633 | 945 | |
| 634 | ||
| 946 | 4차원에서는 | |
| 635 | 947 | |
| 636 | 948 | [math( |
| 637 | \xi_{\mathrm{conf}} | |
| 949 | \xi_{\mathrm{conf}} | |
| 950 | ||
| 951 | \frac16 | |
| 638 | 952 | )] |
| 639 | 953 | |
| 640 | 954 | 이다. |
| ... | ... | |
| 645 | 959 | |
| 646 | 960 | [math( |
| 647 | 961 | S_\Phi |
| 648 | ||
| 962 | ||
| 649 | 963 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} |
| 650 | 964 | \left[ |
| 651 | ||
| 965 | ||
| 652 | 966 | g^{\mu\nu}\nabla_\mu\Phi^\ast\nabla_\nu\Phi |
| 653 | ||
| 967 | ||
| 654 | 968 | V(|\Phi|^2) |
| 655 | 969 | \right] |
| 656 | 970 | )] |
| 657 | 971 | |
| 658 | 972 | 이다. |
| 659 | 973 | |
| 660 | 운동방정식은 | |
| 974 | [math(\Phi)]와 [math(\Phi^\ast)]를 독립장으로 취급하면 운동방정식은 | |
| 661 | 975 | |
| 662 | 976 | [math( |
| 663 | 977 | \Box\Phi |
| 664 | ||
| 665 | \frac{\partial V}{\partial | |
| 666 | ||
| 978 | ||
| 979 | \frac{\partial V}{\partial\Phi^\ast} | |
| 980 | ||
| 667 | 981 | 0 |
| 668 | 982 | )] |
| 669 | 983 | |
| 670 | 984 | [math( |
| 671 | 985 | \Box\Phi^\ast |
| 672 | ||
| 673 | \frac{\partial V}{\partial | |
| 674 | ||
| 986 | ||
| 987 | \frac{\partial V}{\partial\Phi} | |
| 988 | ||
| 675 | 989 | 0 |
| 676 | 990 | )] |
| 677 | 991 | |
| 678 | 992 | 이다. |
| 679 | 993 | |
| 680 | [math(U(1))] 대칭 | |
| 994 | 전역 [math(U(1))] 대칭 | |
| 681 | 995 | |
| 682 | 996 | [math( |
| 683 | 997 | \Phi\mapsto e^{i\alpha}\Phi |
| 684 | 998 | )] |
| 685 | 999 | |
| 686 | ||
| 1000 | 에 대한 Noether 전류는 | |
| 687 | 1001 | |
| 688 | 1002 | [math( |
| 689 | 1003 | j^\mu |
| 690 | ||
| 1004 | ||
| 691 | 1005 | -i |
| 692 | 1006 | \left( |
| 693 | 1007 | \Phi^\ast\nabla^\mu\Phi |
| 694 | ||
| 1008 | ||
| 695 | 1009 | \Phi\nabla^\mu\Phi^\ast |
| 696 | 1010 | \right) |
| 697 | 1011 | )] |
| ... | ... | |
| 710 | 1024 | |
| 711 | 1025 | [math( |
| 712 | 1026 | T_{\mu\nu}^{(\Phi)} |
| 713 | ||
| 1027 | ||
| 714 | 1028 | \nabla_\mu\Phi^\ast\nabla_\nu\Phi |
| 715 | 1029 | + |
| 716 | 1030 | \nabla_\nu\Phi^\ast\nabla_\mu\Phi |
| 717 | ||
| 1031 | ||
| 718 | 1032 | g_{\mu\nu} |
| 719 | 1033 | \left( |
| 720 | 1034 | \nabla_\rho\Phi^\ast\nabla^\rho\Phi |
| ... | ... | |
| 733 | 1047 | |
| 734 | 1048 | [math( |
| 735 | 1049 | F_{\mu\nu} |
| 736 | ||
| 1050 | ||
| 737 | 1051 | \nabla_\mu A_\nu |
| 738 | ||
| 1052 | ||
| 739 | 1053 | \nabla_\nu A_\mu |
| 740 | ||
| 1054 | ||
| 741 | 1055 | \partial_\mu A_\nu |
| 742 | ||
| 1056 | ||
| 743 | 1057 | \partial_\nu A_\mu |
| 744 | 1058 | )] |
| 745 | 1059 | |
| ... | ... | |
| 749 | 1063 | |
| 750 | 1064 | [math( |
| 751 | 1065 | S_{\mathrm{EM}} |
| 752 | ||
| 753 | - | |
| 754 | \frac | |
| 755 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} | |
| 1066 | ||
| 1067 | -\frac14 | |
| 1068 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g}, | |
| 756 | 1069 | F_{\mu\nu}F^{\mu\nu} |
| 757 | 1070 | )] |
| 758 | 1071 | |
| ... | ... | |
| 762 | 1075 | |
| 763 | 1076 | [math( |
| 764 | 1077 | S_{\mathrm{EM+J}} |
| 765 | ||
| 1078 | ||
| 766 | 1079 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} |
| 767 | 1080 | \left[ |
| 768 | - | |
| 769 | \frac | |
| 770 | ||
| 1081 | -\frac14F_{\mu\nu}F^{\mu\nu} | |
| 1082 | ||
| 771 | 1083 | J^\mu A_\mu |
| 772 | 1084 | \right] |
| 773 | 1085 | )] |
| 774 | 1086 | |
| 775 | 1087 | 이다. |
| 776 | 1088 | |
| 777 | [math(A_\mu)]에 대 | |
| 1089 | [math(A_\mu)]에 대해 변분하면 | |
| 778 | 1090 | |
| 779 | 1091 | [math( |
| 780 | 1092 | \nabla_\mu F^{\mu\nu} |
| 781 | ||
| 1093 | ||
| 782 | 1094 | J^\nu |
| 783 | 1095 | )] |
| 784 | 1096 | |
| 1097 | 이다. | |
| 1098 | ||
| 785 | 1099 | Bianchi 항등식은 |
| 786 | 1100 | |
| 787 | 1101 | [math( |
| ... | ... | |
| 793 | 1107 | 미분형식으로는 |
| 794 | 1108 | |
| 795 | 1109 | [math( |
| 1110 | F=dA | |
| 1111 | )] | |
| 1112 | ||
| 1113 | [math( | |
| 796 | 1114 | dF=0 |
| 797 | 1115 | )] |
| 798 | 1116 | |
| 1117 | [math( | |
| 1118 | d\star F=\star J | |
| 1119 | )] | |
| 1120 | ||
| 799 | 1121 | 이다. |
| 800 | 1122 | |
| 801 | 1123 | 에너지-운동량 텐서는 |
| 802 | 1124 | |
| 803 | 1125 | [math( |
| 804 | 1126 | T_{\mu\nu}^{(\mathrm{EM})} |
| 805 | ||
| 1127 | ||
| 806 | 1128 | F_{\mu\rho}F_\nu{}^\rho |
| 807 | ||
| 808 | \frac | |
| 1129 | ||
| 1130 | \frac14g_{\mu\nu}F_{\rho\sigma}F^{\rho\sigma} | |
| 809 | 1131 | )] |
| 810 | 1132 | |
| 811 | 1133 | 이다. |
| 812 | 1134 | |
| 813 | [math(D | |
| 1135 | [math(D)]차원에서 trace는 | |
| 814 | 1136 | |
| 815 | 1137 | [math( |
| 1138 | T^\mu{}_\mu | |
| 1139 | ||
| 1140 | \left( | |
| 1141 | 1-\frac{D}{4} | |
| 1142 | \right) | |
| 1143 | F_{\rho\sigma}F^{\rho\sigma} | |
| 1144 | )] | |
| 1145 | ||
| 1146 | 이다. | |
| 1147 | ||
| 1148 | 따라서 [math(D=4)]에서는 | |
| 1149 | ||
| 1150 | [math( | |
| 816 | 1151 | T^\mu{}_\mu=0 |
| 817 | 1152 | )] |
| 818 | 1153 | |
| 1154 | 이다. | |
| 1155 | ||
| 819 | 1156 | === Lorenz gauge === |
| 820 | 1157 | |
| 821 | 1158 | Lorenz gauge는 |
| ... | ... | |
| 826 | 1163 | |
| 827 | 1164 | 이다. |
| 828 | 1165 | |
| 829 | ||
| 1166 | 현재 문서의 규약 | |
| 830 | 1167 | |
| 831 | 1168 | [math( |
| 1169 | F_{\mu\nu} | |
| 1170 | ||
| 1171 | \nabla_\mu A_\nu-\nabla_\nu A_\mu | |
| 1172 | )] | |
| 1173 | ||
| 1174 | [math( | |
| 1175 | \nabla_\mu F^{\mu\nu}=J^\nu | |
| 1176 | )] | |
| 1177 | ||
| 1178 | 을 쓰면 | |
| 1179 | ||
| 1180 | [math( | |
| 832 | 1181 | \Box A_\nu |
| 833 | ||
| 1182 | ||
| 834 | 1183 | R_{\nu\mu}A^\mu |
| 835 | ||
| 836 | ||
| 1184 | ||
| 1185 | J_\nu | |
| 837 | 1186 | )] |
| 838 | 1187 | |
| 839 | ||
| 1188 | 이다. | |
| 840 | 1189 | |
| 1190 | 단, 일부 문헌은 [math(F_{\mu\nu})] 또는 Maxwell 방정식의 부호를 반대로 정의하므로 우변 부호가 달라질 수 있다. | |
| 1191 | ||
| 1192 | === Gauge 대칭 === | |
| 1193 | ||
| 1194 | Maxwell 이론은 gauge 변환 | |
| 1195 | ||
| 1196 | [math( | |
| 1197 | A_\mu | |
| 1198 | \mapsto | |
| 1199 | A_\mu+\nabla_\mu\lambda | |
| 1200 | )] | |
| 1201 | ||
| 1202 | 에 대해 불변이다. | |
| 1203 | ||
| 1204 | 장세기는 변하지 않는다. | |
| 1205 | ||
| 1206 | [math( | |
| 1207 | F_{\mu\nu} | |
| 1208 | \mapsto | |
| 1209 | F_{\mu\nu} | |
| 1210 | )] | |
| 1211 | ||
| 1212 | 전류 보존 | |
| 1213 | ||
| 1214 | [math( | |
| 1215 | \nabla_\mu J^\mu=0 | |
| 1216 | )] | |
| 1217 | ||
| 1218 | 은 Maxwell 방정식의 consistency condition이다. | |
| 1219 | ||
| 841 | 1220 | == 전하를 가진 스칼라장 == |
| 842 | 1221 | |
| 843 | 1222 | 복소 스칼라장 [math(\Phi)]가 [math(U(1))] gauge 장 [math(A_\mu)]에 결합하면 |
| 844 | 1223 | |
| 845 | 1224 | [math( |
| 846 | 1225 | D_\mu\Phi |
| 847 | ||
| 848 | ||
| 849 | \nabla_\mu | |
| 850 | - | |
| 851 | iqA_\mu | |
| 852 | ||
| 1226 | ||
| 1227 | (\nabla_\mu-iqA_\mu)\Phi | |
| 853 | 1228 | )] |
| 854 | 1229 | |
| 855 | 1230 | 이다. |
| 856 | 1231 | |
| 1232 | Gauge 변환은 | |
| 1233 | ||
| 1234 | [math( | |
| 1235 | \Phi\mapsto e^{iq\lambda(x)}\Phi | |
| 1236 | )] | |
| 1237 | ||
| 1238 | [math( | |
| 1239 | A_\mu\mapsto A_\mu+\partial_\mu\lambda | |
| 1240 | )] | |
| 1241 | ||
| 1242 | 이다. | |
| 1243 | ||
| 857 | 1244 | 작용량은 |
| 858 | 1245 | |
| 859 | 1246 | [math( |
| 860 | 1247 | S |
| 861 | ||
| 1248 | ||
| 862 | 1249 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} |
| 863 | 1250 | \left[ |
| 864 | - | |
| 865 | \frac | |
| 866 | ||
| 1251 | -\frac14F_{\mu\nu}F^{\mu\nu} | |
| 1252 | ||
| 867 | 1253 | g^{\mu\nu}(D_\mu\Phi)^\ast D_\nu\Phi |
| 868 | ||
| 1254 | ||
| 869 | 1255 | V(|\Phi|^2) |
| 870 | 1256 | \right] |
| 871 | 1257 | )] |
| 872 | 1258 | |
| 873 | 1259 | 이다. |
| 874 | 1260 | |
| 875 | Higgs형 퍼텐셜은 | |
| 876 | ||
| 877 | [math( | |
| 878 | V(|\Phi|^2) | |
| 879 | = | |
| 880 | \lambda | |
| 881 | \left( | |
| 882 | |\Phi|^2 | |
| 883 | - | |
| 884 | \frac{v^2}{2} | |
| 885 | \right)^2 | |
| 886 | )] | |
| 887 | ||
| 888 | 이다. | |
| 889 | ||
| 890 | 1261 | 스칼라장 방정식은 |
| 891 | 1262 | |
| 892 | 1263 | [math( |
| 893 | 1264 | D_\mu D^\mu\Phi |
| 894 | ||
| 1265 | ||
| 895 | 1266 | \frac{\partial V}{\partial\Phi^\ast} |
| 896 | ||
| 1267 | ||
| 897 | 1268 | 0 |
| 898 | 1269 | )] |
| 899 | 1270 | |
| ... | ... | |
| 902 | 1273 | Gauge 장 방정식은 |
| 903 | 1274 | |
| 904 | 1275 | [math( |
| 905 | \nabla_\mu F^{\mu\nu} | |
| 1276 | \nabla_\mu F^{\mu\nu} | |
| 1277 | ||
| 1278 | J^\nu | |
| 906 | 1279 | )] |
| 907 | 1280 | |
| 908 | 이 | |
| 1281 | 이고, | |
| 909 | 1282 | |
| 910 | 여기서 | |
| 911 | ||
| 912 | 1283 | [math( |
| 913 | 1284 | J^\nu |
| 914 | ||
| 1285 | ||
| 915 | 1286 | iq |
| 916 | 1287 | \left[ |
| 917 | 1288 | \Phi^\ast D^\nu\Phi |
| 918 | ||
| 1289 | ||
| 919 | 1290 | \Phi(D^\nu\Phi)^\ast |
| 920 | 1291 | \right] |
| 921 | 1292 | )] |
| 922 | 1293 | |
| 923 | 1294 | 이다. |
| 924 | 1295 | |
| 1296 | Higgs형 퍼텐셜은 | |
| 1297 | ||
| 1298 | [math( | |
| 1299 | V(|\Phi|^2) | |
| 1300 | ||
| 1301 | \lambda | |
| 1302 | \left( | |
| 1303 | |\Phi|^2 | |
| 1304 | ||
| 1305 | \frac{v^2}{2} | |
| 1306 | \right)^2 | |
| 1307 | )] | |
| 1308 | ||
| 1309 | 로 쓴다. | |
| 1310 | ||
| 1311 | 진공에서는 | |
| 1312 | ||
| 1313 | [math( | |
| 1314 | |\Phi|=\frac{v}{\sqrt2} | |
| 1315 | )] | |
| 1316 | ||
| 1317 | 이고, gauge 장은 Higgs mechanism에 의해 질량을 얻는다. | |
| 1318 | ||
| 925 | 1319 | == Yang-Mills 장 == |
| 926 | 1320 | |
| 927 | 1321 | 비가환 gauge 군 [math(G)]의 Lie algebra 생성자를 [math(T^a)]라 하자. |
| 928 | 1322 | |
| 929 | 1323 | [math( |
| 930 | 1324 | [T^a,T^b] |
| 931 | ||
| 1325 | ||
| 932 | 1326 | if^{abc}T^c |
| 933 | 1327 | )] |
| 934 | 1328 | |
| 1329 | 정규화는 | |
| 1330 | ||
| 1331 | [math( | |
| 1332 | \operatorname{Tr}(T^aT^b) | |
| 1333 | ||
| 1334 | \frac12\delta^{ab} | |
| 1335 | )] | |
| 1336 | ||
| 1337 | 로 둔다. | |
| 1338 | ||
| 935 | 1339 | Gauge 장은 |
| 936 | 1340 | |
| 937 | 1341 | [math( |
| ... | ... | |
| 944 | 1348 | |
| 945 | 1349 | [math( |
| 946 | 1350 | D_\mu |
| 947 | ||
| 1351 | ||
| 948 | 1352 | \nabla_\mu |
| 949 | ||
| 1353 | ||
| 950 | 1354 | igA_\mu |
| 951 | 1355 | )] |
| 952 | 1356 | |
| ... | ... | |
| 956 | 1360 | |
| 957 | 1361 | [math( |
| 958 | 1362 | F_{\mu\nu} |
| 959 | ||
| 1363 | ||
| 960 | 1364 | \frac{i}{g}[D_\mu,D_\nu] |
| 961 | ||
| 1365 | ||
| 962 | 1366 | \partial_\mu A_\nu |
| 963 | ||
| 1367 | ||
| 964 | 1368 | \partial_\nu A_\mu |
| 965 | ||
| 1369 | ||
| 966 | 1370 | ig[A_\mu,A_\nu] |
| 967 | 1371 | )] |
| 968 | 1372 | |
| ... | ... | |
| 972 | 1376 | |
| 973 | 1377 | [math( |
| 974 | 1378 | F_{\mu\nu}^a |
| 975 | ||
| 1379 | ||
| 976 | 1380 | \partial_\mu A_\nu^a |
| 977 | ||
| 1381 | ||
| 978 | 1382 | \partial_\nu A_\mu^a |
| 979 | 1383 | + |
| 980 | 1384 | gf^{abc}A_\mu^bA_\nu^c |
| ... | ... | |
| 986 | 1390 | |
| 987 | 1391 | [math( |
| 988 | 1392 | S_{\mathrm{YM}} |
| 989 | ||
| 990 | - | |
| 991 | \frac | |
| 992 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} | |
| 1393 | ||
| 1394 | -\frac12 | |
| 1395 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g}, | |
| 993 | 1396 | \operatorname{Tr}(F_{\mu\nu}F^{\mu\nu}) |
| 994 | 1397 | )] |
| 995 | 1398 | |
| 996 | 1399 | 이다. |
| 997 | 1400 | |
| 998 | ||
| 1401 | 성분으로 쓰면 | |
| 999 | 1402 | |
| 1000 | 1403 | [math( |
| 1001 | \ | |
| 1002 | ||
| 1003 | ||
| 1004 | ||
| 1404 | S_{\mathrm{YM}} | |
| 1005 | 1405 | |
| 1006 | ||
| 1007 | ||
| 1008 | ||
| 1009 | ||
| 1010 | ||
| 1011 | - | |
| 1012 | \frac | |
| 1013 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} | |
| 1406 | -\frac14 | |
| 1407 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g}, | |
| 1014 | 1408 | F_{\mu\nu}^aF^{a\mu\nu} |
| 1015 | 1409 | )] |
| 1016 | 1410 | |
| ... | ... | |
| 1030 | 1424 | \nabla_\mu F^{a\mu\nu} |
| 1031 | 1425 | + |
| 1032 | 1426 | gf^{abc}A_\mu^bF^{c\mu\nu} |
| 1033 | ||
| 1427 | ||
| 1034 | 1428 | 0 |
| 1035 | 1429 | )] |
| 1036 | 1430 | |
| 1037 | 1431 | 이다. |
| 1038 | 1432 | |
| 1433 | Bianchi 항등식은 | |
| 1434 | ||
| 1435 | [math( | |
| 1436 | D_{[\lambda}F_{\mu\nu]}=0 | |
| 1437 | )] | |
| 1438 | ||
| 1439 | 또는 미분형식으로 | |
| 1440 | ||
| 1441 | [math( | |
| 1442 | DF=0 | |
| 1443 | )] | |
| 1444 | ||
| 1445 | 이다. | |
| 1446 | ||
| 1039 | 1447 | 에너지-운동량 텐서는 |
| 1040 | 1448 | |
| 1041 | 1449 | [math( |
| 1042 | 1450 | T_{\mu\nu}^{(\mathrm{YM})} |
| 1043 | ||
| 1451 | ||
| 1044 | 1452 | F_{\mu\rho}^aF_\nu{}^{a\rho} |
| 1045 | ||
| 1046 | \frac | |
| 1453 | ||
| 1454 | \frac14g_{\mu\nu}F_{\rho\sigma}^aF^{a\rho\sigma} | |
| 1047 | 1455 | )] |
| 1048 | 1456 | |
| 1049 | 1457 | 이다. |
| 1050 | 1458 | |
| 1459 | 4차원 고전 Yang-Mills 이론은 질량항이 없을 때 classically traceless이다. | |
| 1460 | ||
| 1461 | [math( | |
| 1462 | T^\mu{}_\mu=0 | |
| 1463 | )] | |
| 1464 | ||
| 1465 | 단, 양자론에서는 trace anomaly가 생길 수 있다. | |
| 1466 | ||
| 1051 | 1467 | == Dirac 스피너장 == |
| 1052 | 1468 | |
| 1053 | 1469 | === Vierbein === |
| 1054 | 1470 | |
| 1055 | 스피너장을 곡률시공간에 결합하려면 vierbein | |
| 1471 | 스피너장을 곡률시공간에 결합하려면 vierbein 또는 tetrad가 필요하다. | |
| 1056 | 1472 | |
| 1057 | 1473 | [math( |
| 1058 | 1474 | g_{\mu\nu} |
| 1059 | ||
| 1475 | ||
| 1060 | 1476 | e_\mu{}^a e_\nu{}^b\eta_{ab} |
| 1061 | 1477 | )] |
| 1062 | 1478 | |
| 1063 | 1479 | 역 vierbein은 |
| 1064 | 1480 | |
| 1065 | 1481 | [math( |
| 1066 | e^\mu{} | |
| 1067 | ||
| 1482 | e^\mu{}a e\mu{}^b | |
| 1483 | ||
| 1068 | 1484 | \delta_a{}^b |
| 1069 | 1485 | )] |
| 1070 | 1486 | |
| 1071 | 1487 | [math( |
| 1072 | e^\mu{} | |
| 1073 | ||
| 1488 | e^\mu{}a e\nu{}^a | |
| 1489 | ||
| 1074 | 1490 | \delta^\mu{}_\nu |
| 1075 | 1491 | )] |
| 1076 | 1492 | |
| ... | ... | |
| 1080 | 1496 | |
| 1081 | 1497 | [math( |
| 1082 | 1498 | \gamma^\mu |
| 1083 | ||
| 1499 | ||
| 1084 | 1500 | e^\mu{}_a\gamma^a |
| 1085 | 1501 | )] |
| 1086 | 1502 | |
| ... | ... | |
| 1089 | 1505 | 평탄공간 gamma matrix는 |
| 1090 | 1506 | |
| 1091 | 1507 | [math( |
| 1092 | ||
| 1093 | ||
| 1508 | {\gamma^a,\gamma^b} | |
| 1509 | ||
| 1094 | 1510 | 2\eta^{ab} |
| 1095 | 1511 | )] |
| 1096 | 1512 | |
| ... | ... | |
| 1099 | 1515 | 따라서 |
| 1100 | 1516 | |
| 1101 | 1517 | [math( |
| 1102 | ||
| 1103 | ||
| 1518 | {\gamma^\mu,\gamma^\nu} | |
| 1519 | ||
| 1104 | 1520 | 2g^{\mu\nu} |
| 1105 | 1521 | )] |
| 1106 | 1522 | |
| 1107 | 1523 | 이다. |
| 1108 | 1524 | |
| 1525 | Vierbein 행렬식은 | |
| 1526 | ||
| 1527 | [math( | |
| 1528 | e=\det(e_\mu{}^a)=\sqrt{-g} | |
| 1529 | )] | |
| 1530 | ||
| 1531 | 이다. | |
| 1532 | ||
| 1109 | 1533 | === Spin connection === |
| 1110 | 1534 | |
| 1111 | 1535 | 스피너 공변미분은 |
| 1112 | 1536 | |
| 1113 | 1537 | [math( |
| 1114 | 1538 | \nabla_\mu\psi |
| 1115 | ||
| 1539 | ||
| 1116 | 1540 | \partial_\mu\psi |
| 1117 | 1541 | + |
| 1118 | \frac | |
| 1542 | \frac14\omega_{\mu ab}\gamma^{ab}\psi | |
| 1119 | 1543 | )] |
| 1120 | 1544 | |
| 1121 | 1545 | 이다. |
| ... | ... | |
| 1124 | 1548 | |
| 1125 | 1549 | [math( |
| 1126 | 1550 | \gamma^{ab} |
| 1127 | ||
| 1128 | \frac | |
| 1551 | ||
| 1552 | \frac12[\gamma^a,\gamma^b] | |
| 1129 | 1553 | )] |
| 1130 | 1554 | |
| 1131 | 1555 | 이다. |
| 1132 | 1556 | |
| 1133 | ||
| 1557 | adjoint에 대해서는 | |
| 1134 | 1558 | |
| 1135 | 1559 | [math( |
| 1136 | \bar\psi | |
| 1137 | ||
| 1138 | \psi | |
| 1560 | \nabla_\mu\bar\psi | |
| 1561 | ||
| 1562 | \partial_\mu\bar\psi | |
| 1563 | ||
| 1564 | \frac14\omega_{\mu ab}\bar\psi\gamma^{ab} | |
| 1139 | 1565 | )] |
| 1140 | 1566 | |
| 1141 | 1567 | 이다. |
| 1142 | 1568 | |
| 1143 | ||
| 1569 | Spin connection은 tetrad postulate | |
| 1144 | 1570 | |
| 1145 | 1571 | [math( |
| 1146 | \nabla_\mu\ | |
| 1147 | ||
| 1148 | \partial_\mu\ | |
| 1149 | ||
| 1150 | \ | |
| 1572 | \nabla_\mu e_\nu{}^a | |
| 1573 | ||
| 1574 | \partial_\mu e_\nu{}^a | |
| 1575 | ||
| 1576 | \Gamma^\rho_{\mu\nu}e_\rho{}^a | |
| 1577 | + | |
| 1578 | \omega_\mu{}^a{}b e\nu{}^b | |
| 1579 | ||
| 1580 | 0 | |
| 1151 | 1581 | )] |
| 1152 | 1582 | |
| 1153 | ||
| 1583 | 로 결정된다. | |
| 1154 | 1584 | |
| 1155 | 1585 | === Dirac 작용량 === |
| 1156 | 1586 | |
| 1157 | 곡률시공간에서 Dirac 작용량은 | |
| 1587 | 곡률시공간에서 Hermitian form의 Dirac 작용량은 | |
| 1158 | 1588 | |
| 1159 | 1589 | [math( |
| 1160 | 1590 | S_{\mathrm{Dirac}} |
| 1161 | ||
| 1162 | \int_{\mathcal M}d^4x | |
| 1591 | ||
| 1592 | \int_{\mathcal M}d^4x,e | |
| 1163 | 1593 | \left[ |
| 1164 | 1594 | \frac{i}{2} |
| 1165 | 1595 | \left( |
| 1166 | 1596 | \bar\psi\gamma^\mu\nabla_\mu\psi |
| 1167 | ||
| 1597 | ||
| 1168 | 1598 | \nabla_\mu\bar\psi\gamma^\mu\psi |
| 1169 | 1599 | \right) |
| 1170 | ||
| 1600 | ||
| 1171 | 1601 | m\bar\psi\psi |
| 1172 | 1602 | \right] |
| 1173 | 1603 | )] |
| 1174 | 1604 | |
| 1175 | 1605 | 이다. |
| 1176 | 1606 | |
| 1177 | 여기서 | |
| 1178 | ||
| 1179 | [math( | |
| 1180 | e=\det(e_\mu{}^a)=\sqrt{-g} | |
| 1181 | )] | |
| 1182 | ||
| 1183 | 이다. | |
| 1184 | ||
| 1185 | 1607 | 운동방정식은 |
| 1186 | 1608 | |
| 1187 | 1609 | [math( |
| 1188 | 1610 | i\gamma^\mu\nabla_\mu\psi |
| 1189 | ||
| 1611 | ||
| 1190 | 1612 | m\psi |
| 1191 | ||
| 1613 | ||
| 1192 | 1614 | 0 |
| 1193 | 1615 | )] |
| 1194 | 1616 | |
| ... | ... | |
| 1200 | 1622 | i\nabla_\mu\bar\psi\gamma^\mu |
| 1201 | 1623 | + |
| 1202 | 1624 | m\bar\psi |
| 1203 | ||
| 1625 | ||
| 1204 | 1626 | 0 |
| 1205 | 1627 | )] |
| 1206 | 1628 | |
| ... | ... | |
| 1210 | 1632 | |
| 1211 | 1633 | [math( |
| 1212 | 1634 | D_\mu\psi |
| 1213 | ||
| 1635 | ||
| 1214 | 1636 | \nabla_\mu\psi |
| 1215 | ||
| 1637 | ||
| 1216 | 1638 | iqA_\mu\psi |
| 1217 | 1639 | )] |
| 1218 | 1640 | |
| ... | ... | |
| 1222 | 1644 | |
| 1223 | 1645 | [math( |
| 1224 | 1646 | j^\mu |
| 1225 | ||
| 1647 | ||
| 1226 | 1648 | q\bar\psi\gamma^\mu\psi |
| 1227 | 1649 | )] |
| 1228 | 1650 | |
| 1229 | 1651 | 이다. |
| 1230 | 1652 | |
| 1653 | 스피너의 에너지-운동량 텐서는 vierbein 변분으로 정의하는 것이 가장 자연스럽다. | |
| 1654 | ||
| 1655 | [math( | |
| 1656 | T^\mu{}_a | |
| 1657 | ||
| 1658 | -\frac{1}{e} | |
| 1659 | \frac{\delta S_{\mathrm{matter}}}{\delta e_\mu{}^a} | |
| 1660 | )] | |
| 1661 | ||
| 1662 | 대칭화된 spacetime tensor는 on-shell에서 보통 | |
| 1663 | ||
| 1664 | [math( | |
| 1665 | T_{\mu\nu}^{(\mathrm{Dirac})} | |
| 1666 | ||
| 1667 | \frac{i}{4} | |
| 1668 | \left[ | |
| 1669 | \bar\psi\gamma_{(\mu}\nabla_{\nu)}\psi | |
| 1670 | ||
| 1671 | \nabla_{(\mu}\bar\psi\gamma_{\nu)}\psi | |
| 1672 | \right] | |
| 1673 | )] | |
| 1674 | ||
| 1675 | 형태로 쓴다. 질량항은 방정식을 이용하면 이 대칭화된 표현에 흡수되어 나타난다. | |
| 1676 | ||
| 1231 | 1677 | == Proca 장 == |
| 1232 | 1678 | |
| 1233 | 1679 | 질량을 가진 벡터장 [math(A_\mu)]의 작용량은 |
| 1234 | 1680 | |
| 1235 | 1681 | [math( |
| 1236 | 1682 | S_{\mathrm{Proca}} |
| 1237 | ||
| 1683 | ||
| 1238 | 1684 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} |
| 1239 | 1685 | \left[ |
| 1240 | - | |
| 1241 | \frac | |
| 1242 | ||
| 1243 | \frac | |
| 1686 | -\frac14F_{\mu\nu}F^{\mu\nu} | |
| 1687 | ||
| 1688 | \frac12m^2A_\mu A^\mu | |
| 1244 | 1689 | \right] |
| 1245 | 1690 | )] |
| 1246 | 1691 | |
| ... | ... | |
| 1250 | 1695 | |
| 1251 | 1696 | [math( |
| 1252 | 1697 | \nabla_\mu F^{\mu\nu} |
| 1253 | ||
| 1698 | ||
| 1254 | 1699 | m^2A^\nu |
| 1255 | ||
| 1700 | ||
| 1256 | 1701 | 0 |
| 1257 | 1702 | )] |
| 1258 | 1703 | |
| 1259 | 1704 | 이다. |
| 1260 | 1705 | |
| 1261 | 발산을 취하면 | |
| 1706 | 발산을 취하면 antisymmetry 때문에 | |
| 1262 | 1707 | |
| 1263 | 1708 | [math( |
| 1264 | 1709 | m^2\nabla_\nu A^\nu=0 |
| ... | ... | |
| 1274 | 1719 | |
| 1275 | 1720 | 이다. |
| 1276 | 1721 | |
| 1722 | 이는 gauge condition이 아니라 운동방정식에서 나오는 constraint이다. | |
| 1723 | ||
| 1277 | 1724 | 에너지-운동량 텐서는 |
| 1278 | 1725 | |
| 1279 | 1726 | [math( |
| 1280 | 1727 | T_{\mu\nu}^{(\mathrm{Proca})} |
| 1281 | ||
| 1728 | ||
| 1282 | 1729 | F_{\mu\rho}F_\nu{}^\rho |
| 1283 | ||
| 1284 | \frac | |
| 1730 | ||
| 1731 | \frac14g_{\mu\nu}F_{\rho\sigma}F^{\rho\sigma} | |
| 1285 | 1732 | + |
| 1286 | 1733 | m^2 |
| 1287 | 1734 | \left( |
| 1288 | 1735 | A_\mu A_\nu |
| 1289 | ||
| 1290 | \frac | |
| 1736 | ||
| 1737 | \frac12g_{\mu\nu}A_\rho A^\rho | |
| 1291 | 1738 | \right) |
| 1292 | 1739 | )] |
| 1293 | 1740 | |
| 1294 | 1741 | 이다. |
| 1295 | 1742 | |
| 1743 | Massless Maxwell 장은 4차원에서 2개의 물리적 자유도를 가지지만, massive Proca 장은 3개의 물리적 자유도를 가진다. | |
| 1744 | ||
| 1296 | 1745 | == p-form 장 == |
| 1297 | 1746 | |
| 1298 | 1747 | [math(p)]-form gauge potential을 |
| 1299 | 1748 | |
| 1300 | 1749 | [math( |
| 1301 | 1750 | A_p |
| 1302 | ||
| 1751 | ||
| 1303 | 1752 | \frac{1}{p!} |
| 1304 | 1753 | A_{\mu_1\cdots\mu_p} |
| 1305 | 1754 | dx^{\mu_1}\wedge\cdots\wedge dx^{\mu_p} |
| ... | ... | |
| 1319 | 1768 | |
| 1320 | 1769 | [math( |
| 1321 | 1770 | F_{\mu_0\mu_1\cdots\mu_p} |
| 1322 | ||
| 1771 | ||
| 1323 | 1772 | (p+1)\partial_{[\mu_0}A_{\mu_1\cdots\mu_p]} |
| 1324 | 1773 | )] |
| 1325 | 1774 | |
| 1326 | 1775 | 이다. |
| 1327 | 1776 | |
| 1328 | 작용량은 | |
| 1777 | 작용량은 [math(D)]차원에서 | |
| 1329 | 1778 | |
| 1330 | 1779 | [math( |
| 1331 | 1780 | S_p |
| 1332 | ||
| 1333 | - | |
| 1334 | \frac{1}{2(p+1)!} | |
| 1335 | \int_{\mathcal M}d^Dx\sqrt{-g} | |
| 1781 | ||
| 1782 | -\frac{1}{2(p+1)!} | |
| 1783 | \int_{\mathcal M}d^Dx\sqrt{-g}, | |
| 1336 | 1784 | F_{\mu_1\cdots\mu_{p+1}} |
| 1337 | 1785 | F^{\mu_1\cdots\mu_{p+1}} |
| 1338 | 1786 | )] |
| ... | ... | |
| 1344 | 1792 | [math( |
| 1345 | 1793 | \nabla_{\mu_1} |
| 1346 | 1794 | F^{\mu_1\mu_2\cdots\mu_{p+1}} |
| 1347 | ||
| 1795 | ||
| 1348 | 1796 | 0 |
| 1349 | 1797 | )] |
| 1350 | 1798 | |
| ... | ... | |
| 1366 | 1814 | |
| 1367 | 1815 | 이다. |
| 1368 | 1816 | |
| 1817 | Gauge 대칭은 | |
| 1818 | ||
| 1819 | [math( | |
| 1820 | A_p | |
| 1821 | \mapsto | |
| 1822 | A_p+d\Lambda_{p-1} | |
| 1823 | )] | |
| 1824 | ||
| 1825 | 이다. | |
| 1826 | ||
| 1369 | 1827 | 에너지-운동량 텐서는 |
| 1370 | 1828 | |
| 1371 | 1829 | [math( |
| 1372 | 1830 | T_{\mu\nu}^{(p)} |
| 1373 | ||
| 1831 | ||
| 1374 | 1832 | \frac{1}{p!} |
| 1375 | 1833 | F_{\mu\alpha_1\cdots\alpha_p} |
| 1376 | 1834 | F_\nu{}^{\alpha_1\cdots\alpha_p} |
| 1377 | ||
| 1835 | ||
| 1378 | 1836 | \frac{1}{2(p+1)!}g_{\mu\nu} |
| 1379 | 1837 | F_{\alpha_0\cdots\alpha_p} |
| 1380 | 1838 | F^{\alpha_0\cdots\alpha_p} |
| ... | ... | |
| 1388 | 1846 | |
| 1389 | 1847 | [math( |
| 1390 | 1848 | T_{\mu\nu} |
| 1391 | ||
| 1849 | ||
| 1392 | 1850 | (\rho+p)u_\mu u_\nu |
| 1393 | 1851 | + |
| 1394 | 1852 | pg_{\mu\nu} |
| ... | ... | |
| 1412 | 1870 | |
| 1413 | 1871 | 이다. |
| 1414 | 1872 | |
| 1415 | [math(u | |
| 1873 | [math(u_\nu)] 방향으로 사영하면 에너지 보존식을 얻는다. | |
| 1416 | 1874 | |
| 1417 | 1875 | [math( |
| 1418 | 1876 | u^\mu\nabla_\mu\rho |
| 1419 | 1877 | + |
| 1420 | 1878 | (\rho+p)\nabla_\mu u^\mu |
| 1421 | ||
| 1879 | ||
| 1422 | 1880 | 0 |
| 1423 | 1881 | )] |
| 1424 | 1882 | |
| ... | ... | |
| 1426 | 1884 | |
| 1427 | 1885 | [math( |
| 1428 | 1886 | P_{\mu\nu} |
| 1429 | ||
| 1887 | ||
| 1430 | 1888 | g_{\mu\nu} |
| 1431 | 1889 | + |
| 1432 | 1890 | u_\mu u_\nu |
| ... | ... | |
| 1438 | 1896 | (\rho+p)u^\mu\nabla_\mu u_\alpha |
| 1439 | 1897 | + |
| 1440 | 1898 | P_\alpha{}^\mu\nabla_\mu p |
| 1441 | ||
| 1899 | ||
| 1442 | 1900 | 0 |
| 1443 | 1901 | )] |
| 1444 | 1902 | |
| 1445 | 1903 | 이다. |
| 1446 | 1904 | |
| 1447 | ||
| 1905 | 상태방정식은 보통 | |
| 1448 | 1906 | |
| 1449 | 1907 | [math( |
| 1908 | p=w\rho | |
| 1909 | )] | |
| 1910 | ||
| 1911 | 로 둔다. | |
| 1912 | ||
| 1913 | 대표적인 경우는 | |
| 1914 | ||
| 1915 | [math( | |
| 1916 | w=0 | |
| 1917 | )] | |
| 1918 | ||
| 1919 | 인 먼지, | |
| 1920 | ||
| 1921 | [math( | |
| 1922 | w=\frac13 | |
| 1923 | )] | |
| 1924 | ||
| 1925 | 인 복사, | |
| 1926 | ||
| 1927 | [math( | |
| 1928 | w=-1 | |
| 1929 | )] | |
| 1930 | ||
| 1931 | 인 우주상수형 유체이다. | |
| 1932 | ||
| 1933 | 현상론적으로는 | |
| 1934 | ||
| 1935 | [math( | |
| 1450 | 1936 | S_{\mathrm{fluid}} |
| 1451 | ||
| 1452 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} | |
| 1937 | ||
| 1938 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g}, | |
| 1453 | 1939 | \mathcal L_{\mathrm{fluid}} |
| 1454 | 1940 | )] |
| 1455 | 1941 | |
| 1456 | 1942 | 로 쓸 수 있다. |
| 1457 | 1943 | |
| 1458 | 특정 조건에서는 | |
| 1944 | 특정 조건에서는 on-shell에서 | |
| 1459 | 1945 | |
| 1460 | 1946 | [math( |
| 1461 | 1947 | \mathcal L_{\mathrm{fluid}}=p |
| 1462 | 1948 | )] |
| 1463 | 1949 | |
| 1464 | 로 둘 수 있지만, 완전한 변분 원리에는 입자수 보존, 엔트로피 보존, 유체 좌표 등의 제약조건이 필요하다. | |
| 1950 | 로 둘 수 있지만, 완전한 변분 원리에는 입자수 보존, 엔트로피 보존, Clebsch potential, 유체 좌표 등의 제약조건이 필요하다. | |
| 1465 | 1951 | |
| 1466 | 1952 | == 점입자 작용량 == |
| 1467 | 1953 | |
| ... | ... | |
| 1469 | 1955 | |
| 1470 | 1956 | [math( |
| 1471 | 1957 | S_{\mathrm{particle}} |
| 1472 | ||
| 1958 | ||
| 1473 | 1959 | -m\int d\tau |
| 1474 | 1960 | )] |
| 1475 | 1961 | |
| ... | ... | |
| 1479 | 1965 | |
| 1480 | 1966 | [math( |
| 1481 | 1967 | S_{\mathrm{particle}} |
| 1482 | ||
| 1968 | ||
| 1483 | 1969 | -m |
| 1484 | 1970 | \int d\lambda |
| 1485 | 1971 | \sqrt{ |
| 1486 | ||
| 1972 | ||
| 1487 | 1973 | g_{\mu\nu}(x) |
| 1488 | 1974 | \frac{dx^\mu}{d\lambda} |
| 1489 | 1975 | \frac{dx^\nu}{d\lambda} |
| ... | ... | |
| 1500 | 1986 | \Gamma^\mu_{\rho\sigma} |
| 1501 | 1987 | \frac{dx^\rho}{d\tau} |
| 1502 | 1988 | \frac{dx^\sigma}{d\tau} |
| 1503 | ||
| 1989 | ||
| 1504 | 1990 | 0 |
| 1505 | 1991 | )] |
| 1506 | 1992 | |
| ... | ... | |
| 1508 | 1994 | |
| 1509 | 1995 | [math( |
| 1510 | 1996 | S |
| 1511 | ||
| 1997 | ||
| 1512 | 1998 | -m\int d\tau |
| 1513 | 1999 | + |
| 1514 | 2000 | q\int A_\mu dx^\mu |
| ... | ... | |
| 1527 | 2013 | \frac{dx^\rho}{d\tau} |
| 1528 | 2014 | \frac{dx^\sigma}{d\tau} |
| 1529 | 2015 | \right) |
| 1530 | ||
| 2016 | ||
| 1531 | 2017 | qF^\mu{}_\nu |
| 1532 | 2018 | \frac{dx^\nu}{d\tau} |
| 1533 | 2019 | )] |
| 1534 | 2020 | |
| 2021 | 세계선 재매개변수 불변성을 명확히 하려면 einbein [math(e(\lambda))]을 도입하여 | |
| 2022 | ||
| 2023 | [math( | |
| 2024 | S | |
| 2025 | ||
| 2026 | \frac12 | |
| 2027 | \int d\lambda | |
| 2028 | \left[ | |
| 2029 | e^{-1}g_{\mu\nu}\dot x^\mu\dot x^\nu | |
| 2030 | ||
| 2031 | em^2 | |
| 2032 | \right] | |
| 2033 | )] | |
| 2034 | ||
| 2035 | 로 쓸 수도 있다. [math(e)]를 제거하면 위의 Nambu-Goto형 점입자 작용량과 동등하다. | |
| 2036 | ||
| 1535 | 2037 | == FLRW 우주론에서의 작용량 == |
| 1536 | 2038 | |
| 1537 | 2039 | FLRW 계량은 |
| 1538 | 2040 | |
| 1539 | 2041 | [math( |
| 1540 | 2042 | ds^2 |
| 1541 | ||
| 1542 | - | |
| 2043 | ||
| 2044 | - | |
| 2045 | ||
| 1543 | 2046 | N(t)^2dt^2 |
| 1544 | 2047 | + |
| 1545 | 2048 | a(t)^2 |
| ... | ... | |
| 1552 | 2055 | |
| 1553 | 2056 | 이다. |
| 1554 | 2057 | |
| 2058 | 여기서 | |
| 2059 | ||
| 2060 | * | |
| 2061 | * [math(a(t))]: scale factor | |
| 2062 | * [math(k=+1,0,-1)]: 공간 곡률 | |
| 2063 | * [math(V_0)]: comoving 공간 부피 | |
| 2064 | ||
| 1555 | 2065 | 평탄한 경우 [math(k=0)]이면 |
| 1556 | 2066 | |
| 1557 | 2067 | [math( |
| 1558 | 2068 | ds^2 |
| 1559 | ||
| 1560 | - | |
| 2069 | ||
| 2070 | - | |
| 2071 | ||
| 1561 | 2072 | N(t)^2dt^2 |
| 1562 | 2073 | + |
| 1563 | 2074 | a(t)^2\delta_{ij}dx^idx^j |
| ... | ... | |
| 1565 | 2076 | |
| 1566 | 2077 | 이다. |
| 1567 | 2078 | |
| 1568 | ||
| 2079 | 부분적분과 GHY 처리를 마친 중력 minisuperspace 작용량은 | |
| 1569 | 2080 | |
| 1570 | 2081 | [math( |
| 1571 | 2082 | S_{\mathrm{grav}} |
| 1572 | ||
| 2083 | ||
| 1573 | 2084 | \frac{3V_0}{\kappa} |
| 1574 | 2085 | \int dt |
| 1575 | 2086 | \left[ |
| 1576 | ||
| 2087 | ||
| 1577 | 2088 | \frac{a\dot a^2}{N} |
| 1578 | 2089 | + |
| 1579 | 2090 | kNa |
| 1580 | ||
| 2091 | ||
| 1581 | 2092 | \frac{\Lambda}{3}Na^3 |
| 1582 | 2093 | \right] |
| 1583 | 2094 | )] |
| ... | ... | |
| 1588 | 2099 | |
| 1589 | 2100 | [math( |
| 1590 | 2101 | S_\phi |
| 1591 | ||
| 2102 | ||
| 1592 | 2103 | V_0 |
| 1593 | \int dt | |
| 2104 | \int dt, | |
| 1594 | 2105 | Na^3 |
| 1595 | 2106 | \left[ |
| 1596 | 2107 | \frac{1}{2N^2}\dot\phi^2 |
| 1597 | ||
| 2108 | ||
| 1598 | 2109 | V(\phi) |
| 1599 | 2110 | \right] |
| 1600 | 2111 | )] |
| ... | ... | |
| 1605 | 2116 | |
| 1606 | 2117 | [math( |
| 1607 | 2118 | S |
| 1608 | ||
| 2119 | ||
| 1609 | 2120 | V_0 |
| 1610 | 2121 | \int dt |
| 1611 | 2122 | \left[ |
| 1612 | 2123 | \frac{3}{\kappa} |
| 1613 | 2124 | \left( |
| 1614 | - | |
| 1615 | \frac{a\dot a^2}{N} | |
| 2125 | -\frac{a\dot a^2}{N} | |
| 1616 | 2126 | + |
| 1617 | 2127 | kNa |
| 1618 | ||
| 2128 | ||
| 1619 | 2129 | \frac{\Lambda}{3}Na^3 |
| 1620 | 2130 | \right) |
| 1621 | 2131 | + |
| 1622 | 2132 | Na^3 |
| 1623 | 2133 | \left( |
| 1624 | 2134 | \frac{\dot\phi^2}{2N^2} |
| 1625 | ||
| 2135 | ||
| 1626 | 2136 | V(\phi) |
| 1627 | 2137 | \right) |
| 1628 | 2138 | \right] |
| ... | ... | |
| 1630 | 2140 | |
| 1631 | 2141 | 이다. |
| 1632 | 2142 | |
| 1633 | ||
| 2143 | Lapse "math(N)" (lapse)을 남겨둔 경우 Hubble 변수는 | |
| 1634 | 2144 | |
| 1635 | 2145 | [math( |
| 1636 | H^2 | |
| 2146 | H_N | |
| 2147 | ||
| 2148 | \frac{\dot a}{Na} | |
| 2149 | )] | |
| 2150 | ||
| 2151 | 이다. | |
| 2152 | ||
| 2153 | "math(N)" (lapse)에 대한 변분은 Friedmann constraint를 준다. | |
| 2154 | ||
| 2155 | [math( | |
| 2156 | H_N^2 | |
| 1637 | 2157 | + |
| 1638 | 2158 | \frac{k}{a^2} |
| 1639 | ||
| 2159 | ||
| 1640 | 2160 | \frac{\kappa}{3}\rho |
| 1641 | 2161 | + |
| 1642 | 2162 | \frac{\Lambda}{3} |
| 1643 | 2163 | )] |
| 1644 | 2164 | |
| 1645 | 여기서 | |
| 2165 | 여기서 균질 스칼라장의 에너지 밀도와 압력은 | |
| 1646 | 2166 | |
| 1647 | 2167 | [math( |
| 1648 | ||
| 2168 | \rho_\phi | |
| 2169 | ||
| 2170 | \frac{1}{2N^2}\dot\phi^2 | |
| 2171 | + | |
| 2172 | V(\phi) | |
| 1649 | 2173 | )] |
| 1650 | 2174 | |
| 2175 | [math( | |
| 2176 | p_\phi | |
| 2177 | ||
| 2178 | \frac{1}{2N^2}\dot\phi^2 | |
| 2179 | ||
| 2180 | V(\phi) | |
| 2181 | )] | |
| 2182 | ||
| 1651 | 2183 | 이다. |
| 1652 | 2184 | |
| 1653 | ||
| 2185 | Cosmic time gauge [math(N=1)]에서는 | |
| 1654 | 2186 | |
| 1655 | 2187 | [math( |
| 2188 | H=\frac{\dot a}{a} | |
| 2189 | )] | |
| 2190 | ||
| 2191 | 이고, | |
| 2192 | ||
| 2193 | [math( | |
| 1656 | 2194 | \rho_\phi |
| 1657 | ||
| 1658 | \frac | |
| 1659 | + | |
| 1660 | V(\phi) | |
| 2195 | ||
| 2196 | \frac12\dot\phi^2+V(\phi) | |
| 1661 | 2197 | )] |
| 1662 | 2198 | |
| 1663 | 2199 | [math( |
| 1664 | 2200 | p_\phi |
| 1665 | ||
| 1666 | \frac | |
| 1667 | - | |
| 1668 | V(\phi) | |
| 2201 | ||
| 2202 | \frac12\dot\phi^2-V(\phi) | |
| 1669 | 2203 | )] |
| 1670 | 2204 | |
| 1671 | 2205 | 이다. |
| 1672 | 2206 | |
| 1673 | 스칼라장 방정식은 | |
| 2207 | 스칼라장 방정식은 [math(N=1)]에서 | |
| 1674 | 2208 | |
| 1675 | 2209 | [math( |
| 1676 | 2210 | \ddot\phi |
| 1677 | 2211 | + |
| 1678 | 2212 | 3H\dot\phi |
| 1679 | 2213 | + |
| 1680 | ||
| 1681 | ||
| 2214 | V'(\phi) | |
| 2215 | ||
| 1682 | 2216 | 0 |
| 1683 | 2217 | )] |
| 1684 | 2218 | |
| 1685 | 2219 | 이다. |
| 1686 | 2220 | |
| 2221 | 가속도 방정식은 | |
| 2222 | ||
| 2223 | [math( | |
| 2224 | \frac{\ddot a}{a} | |
| 2225 | ||
| 2226 | -\frac{\kappa}{6}(\rho+3p) | |
| 2227 | + | |
| 2228 | \frac{\Lambda}{3} | |
| 2229 | )] | |
| 2230 | ||
| 2231 | 이다. | |
| 2232 | ||
| 2233 | 연속방정식은 | |
| 2234 | ||
| 2235 | [math( | |
| 2236 | \dot\rho | |
| 2237 | + | |
| 2238 | 3H(\rho+p)=0 | |
| 2239 | )] | |
| 2240 | ||
| 2241 | 이다. | |
| 2242 | ||
| 1687 | 2243 | == ADM 분해 == |
| 1688 | 2244 | |
| 1689 | 2245 | ADM 형식에서 계량은 |
| 1690 | 2246 | |
| 1691 | 2247 | [math( |
| 1692 | 2248 | ds^2 |
| 1693 | ||
| 1694 | - | |
| 2249 | ||
| 2250 | - | |
| 2251 | ||
| 1695 | 2252 | N^2dt^2 |
| 1696 | 2253 | + |
| 1697 | 2254 | h_{ij} |
| 1698 | ||
| 1699 | dx^i+N^idt | |
| 1700 | ||
| 1701 | ||
| 1702 | dx^j+N^jdt | |
| 1703 | ||
| 2255 | (dx^i+N^idt) | |
| 2256 | (dx^j+N^jdt) | |
| 1704 | 2257 | )] |
| 1705 | 2258 | |
| 1706 | 2259 | 이다. |
| 1707 | 2260 | |
| 1708 | 2261 | 여기서 |
| 1709 | 2262 | |
| 1710 | ||
| 1711 | ||
| 1712 | ||
| 2263 | * | |
| 2264 | * | |
| 2265 | * [math(h_{ij})]: 공간 3-계량 | |
| 1713 | 2266 | |
| 1714 | ||
| 2267 | 단위 시간법선은 | |
| 1715 | 2268 | |
| 1716 | 2269 | [math( |
| 2270 | n_\mu=(-N,0,0,0) | |
| 2271 | )] | |
| 2272 | ||
| 2273 | [math( | |
| 2274 | n^\mu= | |
| 2275 | \left( | |
| 2276 | \frac1N,-\frac{N^i}{N} | |
| 2277 | \right) | |
| 2278 | )] | |
| 2279 | ||
| 2280 | 이고, | |
| 2281 | ||
| 2282 | [math( | |
| 2283 | n_\mu n^\mu=-1 | |
| 2284 | )] | |
| 2285 | ||
| 2286 | 이다. | |
| 2287 | ||
| 2288 | 외재곡률은 이 문서의 ADM 부호 규약에서 | |
| 2289 | ||
| 2290 | [math( | |
| 1717 | 2291 | K_{ij} |
| 1718 | ||
| 2292 | ||
| 1719 | 2293 | \frac{1}{2N} |
| 1720 | 2294 | \left( |
| 1721 | 2295 | \dot h_{ij} |
| 1722 | ||
| 2296 | ||
| 1723 | 2297 | D_iN_j |
| 1724 | ||
| 2298 | ||
| 1725 | 2299 | D_jN_i |
| 1726 | 2300 | \right) |
| 1727 | 2301 | )] |
| ... | ... | |
| 1732 | 2306 | |
| 1733 | 2307 | [math( |
| 1734 | 2308 | S_{\mathrm{ADM}} |
| 1735 | ||
| 2309 | ||
| 1736 | 2310 | \frac{1}{2\kappa} |
| 1737 | \int dt | |
| 2311 | \int dt,d^3x, | |
| 1738 | 2312 | N\sqrt h |
| 1739 | 2313 | \left( |
| 1740 | 2314 | {}^{(3)}R |
| 1741 | 2315 | + |
| 1742 | 2316 | K_{ij}K^{ij} |
| 1743 | ||
| 2317 | ||
| 1744 | 2318 | K^2 |
| 1745 | ||
| 2319 | ||
| 1746 | 2320 | 2\Lambda |
| 1747 | 2321 | \right) |
| 1748 | 2322 | )] |
| ... | ... | |
| 1753 | 2327 | |
| 1754 | 2328 | [math( |
| 1755 | 2329 | \pi^{ij} |
| 1756 | ||
| 2330 | ||
| 1757 | 2331 | \frac{\sqrt h}{2\kappa} |
| 1758 | 2332 | \left( |
| 1759 | 2333 | K^{ij} |
| 1760 | ||
| 2334 | ||
| 1761 | 2335 | h^{ij}K |
| 1762 | 2336 | \right) |
| 1763 | 2337 | )] |
| 1764 | 2338 | |
| 1765 | 2339 | 이다. |
| 1766 | 2340 | |
| 2341 | 그 trace는 | |
| 2342 | ||
| 2343 | [math( | |
| 2344 | \pi=h_{ij}\pi^{ij} | |
| 2345 | ||
| 2346 | -\frac{\sqrt h}{\kappa}K | |
| 2347 | )] | |
| 2348 | ||
| 2349 | 이다. | |
| 2350 | ||
| 1767 | 2351 | Hamiltonian constraint는 |
| 1768 | 2352 | |
| 1769 | 2353 | [math( |
| 1770 | 2354 | \mathcal H |
| 1771 | ||
| 2355 | ||
| 1772 | 2356 | \frac{2\kappa}{\sqrt h} |
| 1773 | 2357 | \left( |
| 1774 | 2358 | \pi_{ij}\pi^{ij} |
| 1775 | ||
| 1776 | \frac | |
| 2359 | ||
| 2360 | \frac12\pi^2 | |
| 1777 | 2361 | \right) |
| 1778 | ||
| 2362 | ||
| 1779 | 2363 | \frac{\sqrt h}{2\kappa} |
| 1780 | 2364 | \left( |
| 1781 | 2365 | {}^{(3)}R |
| 1782 | ||
| 2366 | ||
| 1783 | 2367 | 2\Lambda |
| 1784 | 2368 | \right) |
| 1785 | 2369 | + |
| 1786 | 2370 | \mathcal H_{\mathrm{matter}} |
| 1787 | ||
| 2371 | ||
| 1788 | 2372 | 0 |
| 1789 | 2373 | )] |
| 1790 | 2374 | |
| ... | ... | |
| 1794 | 2378 | |
| 1795 | 2379 | [math( |
| 1796 | 2380 | \mathcal H_i |
| 1797 | ||
| 1798 | -2D_j\pi^j{} | |
| 2381 | ||
| 2382 | -2D_j\pi^j{}i | |
| 1799 | 2383 | + |
| 1800 | \mathcal H | |
| 1801 | ||
| 2384 | \mathcal H{i,\mathrm{matter}} | |
| 2385 | ||
| 1802 | 2386 | 0 |
| 1803 | 2387 | )] |
| 1804 | 2388 | |
| ... | ... | |
| 1808 | 2392 | |
| 1809 | 2393 | [math( |
| 1810 | 2394 | H |
| 1811 | ||
| 2395 | ||
| 1812 | 2396 | \int d^3x |
| 1813 | 2397 | \left( |
| 1814 | 2398 | N\mathcal H |
| ... | ... | |
| 1821 | 2405 | |
| 1822 | 2406 | 이다. |
| 1823 | 2407 | |
| 2408 | 닫힌 공간절편에서는 경계 Hamiltonian이 없을 수 있지만, 비콤팩트 점근평탄 시공간에서는 [math(H_{\partial\Sigma})]가 ADM 에너지, 운동량, 각운동량과 연결된다. | |
| 2409 | ||
| 1824 | 2410 | == Einstein-Maxwell 이론 == |
| 1825 | 2411 | |
| 1826 | 2412 | Einstein-Maxwell 작용량은 |
| 1827 | 2413 | |
| 1828 | 2414 | [math( |
| 1829 | 2415 | S |
| 1830 | ||
| 1831 | ||
| 2416 | ||
| 1832 | 2417 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} |
| 1833 | \left | |
| 1834 | R-2\Lambda | |
| 1835 | ||
| 1836 | ||
| 1837 | \frac | |
| 1838 | ||
| 1839 | F_{\mu\nu}F^{\mu\nu} | |
| 2418 | \left[ | |
| 2419 | \frac{1}{2\kappa}(R-2\Lambda) | |
| 2420 | ||
| 2421 | \frac14F_{\mu\nu}F^{\mu\nu} | |
| 2422 | \right] | |
| 1840 | 2423 | + |
| 1841 | 2424 | S_{\mathrm{GHY}} |
| 1842 | 2425 | )] |
| ... | ... | |
| 1849 | 2432 | G_{\mu\nu} |
| 1850 | 2433 | + |
| 1851 | 2434 | \Lambda g_{\mu\nu} |
| 1852 | ||
| 2435 | ||
| 1853 | 2436 | \kappa |
| 1854 | 2437 | \left( |
| 1855 | 2438 | F_{\mu\rho}F_\nu{}^\rho |
| 1856 | ||
| 1857 | \frac | |
| 1858 | F_{\rho\sigma}F^{\rho\sigma} | |
| 2439 | ||
| 2440 | \frac14g_{\mu\nu}F_{\rho\sigma}F^{\rho\sigma} | |
| 1859 | 2441 | \right) |
| 1860 | 2442 | )] |
| 1861 | 2443 | |
| ... | ... | |
| 1869 | 2451 | |
| 1870 | 2452 | 이다. |
| 1871 | 2453 | |
| 1872 | Reissner-Nordström 계량은 | |
| 2454 | Reissner-Nordström-(A)dS 계량은 | |
| 1873 | 2455 | |
| 1874 | 2456 | [math( |
| 1875 | 2457 | ds^2 |
| 1876 | ||
| 1877 | - | |
| 2458 | ||
| 2459 | - | |
| 2460 | ||
| 1878 | 2461 | f(r)dt^2 |
| 1879 | 2462 | + |
| 1880 | 2463 | \frac{dr^2}{f(r)} |
| ... | ... | |
| 1884 | 2467 | |
| 1885 | 2468 | [math( |
| 1886 | 2469 | f(r) |
| 1887 | ||
| 2470 | ||
| 1888 | 2471 | 1 |
| 1889 | ||
| 2472 | ||
| 1890 | 2473 | \frac{2GM}{r} |
| 1891 | 2474 | + |
| 1892 | 2475 | \frac{GQ^2}{4\pi r^2} |
| 1893 | ||
| 2476 | ||
| 1894 | 2477 | \frac{\Lambda r^2}{3} |
| 1895 | 2478 | )] |
| 1896 | 2479 | |
| 1897 | 형태 | |
| 2480 | 형태로 쓸 수 있다. | |
| 1898 | 2481 | |
| 1899 | 단, | |
| 2482 | 단, [math(Q)] 항의 계수는 전자기장 정규화와 단위계에 따라 달라진다. | |
| 1900 | 2483 | |
| 1901 | 2484 | == Einstein-Klein-Gordon 이론 == |
| 1902 | 2485 | |
| ... | ... | |
| 1904 | 2487 | |
| 1905 | 2488 | [math( |
| 1906 | 2489 | S |
| 1907 | ||
| 2490 | ||
| 1908 | 2491 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} |
| 1909 | 2492 | \left[ |
| 1910 | \frac{1}{2\kappa} | |
| 1911 | ||
| 1912 | R-2\Lambda | |
| 1913 | ||
| 1914 | ||
| 1915 | \frac | |
| 1916 | \nabla_\mu\phi\nabla^\mu\phi | |
| 1917 | ||
| 2493 | \frac{1}{2\kappa}(R-2\Lambda) | |
| 2494 | ||
| 2495 | \frac12\nabla_\mu\phi\nabla^\mu\phi | |
| 2496 | ||
| 1918 | 2497 | V(\phi) |
| 1919 | 2498 | \right] |
| 1920 | 2499 | + |
| ... | ... | |
| 1929 | 2508 | G_{\mu\nu} |
| 1930 | 2509 | + |
| 1931 | 2510 | \Lambda g_{\mu\nu} |
| 1932 | ||
| 2511 | ||
| 1933 | 2512 | \kappa |
| 1934 | 2513 | \left[ |
| 1935 | 2514 | \nabla_\mu\phi\nabla_\nu\phi |
| 1936 | ||
| 1937 | \frac | |
| 1938 | ||
| 2515 | ||
| 2516 | \frac12g_{\mu\nu}\nabla_\rho\phi\nabla^\rho\phi | |
| 2517 | ||
| 1939 | 2518 | g_{\mu\nu}V(\phi) |
| 1940 | 2519 | \right] |
| 1941 | 2520 | )] |
| 1942 | 2521 | |
| 1943 | 2522 | [math( |
| 1944 | 2523 | \Box\phi |
| 1945 | ||
| 2524 | ||
| 1946 | 2525 | V'(\phi) |
| 1947 | ||
| 2526 | ||
| 1948 | 2527 | 0 |
| 1949 | 2528 | )] |
| 1950 | 2529 | |
| ... | ... | |
| 1956 | 2535 | |
| 1957 | 2536 | [math( |
| 1958 | 2537 | S |
| 1959 | ||
| 2538 | ||
| 1960 | 2539 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} |
| 1961 | 2540 | \left[ |
| 1962 | \frac{1}{2\kappa} | |
| 1963 | ||
| 1964 | R-2\Lambda | |
| 1965 | ||
| 1966 | ||
| 1967 | \frac | |
| 2541 | \frac{1}{2\kappa}(R-2\Lambda) | |
| 2542 | ||
| 2543 | \frac14F_{\mu\nu}^aF^{a\mu\nu} | |
| 1968 | 2544 | \right] |
| 1969 | 2545 | + |
| 1970 | 2546 | S_{\mathrm{GHY}} |
| ... | ... | |
| 1978 | 2554 | G_{\mu\nu} |
| 1979 | 2555 | + |
| 1980 | 2556 | \Lambda g_{\mu\nu} |
| 1981 | ||
| 2557 | ||
| 1982 | 2558 | \kappa |
| 1983 | 2559 | \left[ |
| 1984 | 2560 | F_{\mu\rho}^aF_\nu{}^{a\rho} |
| 1985 | ||
| 1986 | \frac | |
| 2561 | ||
| 2562 | \frac14g_{\mu\nu}F_{\rho\sigma}^aF^{a\rho\sigma} | |
| 1987 | 2563 | \right] |
| 1988 | 2564 | )] |
| 1989 | 2565 | |
| ... | ... | |
| 1999 | 2575 | |
| 2000 | 2576 | [math( |
| 2001 | 2577 | S |
| 2002 | ||
| 2578 | ||
| 2003 | 2579 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} |
| 2004 | 2580 | \left[ |
| 2005 | \frac{1}{2\kappa} | |
| 2006 | ||
| 2007 | R-2\Lambda | |
| 2008 | ||
| 2581 | \frac{1}{2\kappa}(R-2\Lambda) | |
| 2009 | 2582 | + |
| 2010 | 2583 | \alpha R^2 |
| 2011 | 2584 | + |
| ... | ... | |
| 2015 | 2588 | \right] |
| 2016 | 2589 | )] |
| 2017 | 2590 | |
| 2018 | ||
| 2591 | 4차원에서 Gauss-Bonnet 조합은 | |
| 2019 | 2592 | |
| 2020 | 2593 | [math( |
| 2021 | 2594 | \mathcal G |
| 2022 | ||
| 2595 | ||
| 2023 | 2596 | R_{\mu\nu\rho\sigma}R^{\mu\nu\rho\sigma} |
| 2024 | ||
| 2597 | ||
| 2025 | 2598 | 4R_{\mu\nu}R^{\mu\nu} |
| 2026 | 2599 | + |
| 2027 | 2600 | R^2 |
| ... | ... | |
| 2033 | 2606 | |
| 2034 | 2607 | [math( |
| 2035 | 2608 | S_{\mathrm{GB}} |
| 2036 | ||
| 2609 | ||
| 2037 | 2610 | \alpha_{\mathrm{GB}} |
| 2038 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} | |
| 2611 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g},\mathcal G | |
| 2039 | 2612 | )] |
| 2040 | 2613 | |
| 2041 | 은 [math(D=4)]에서 위상항이다. | |
| 2614 | 은 [math(D=4)]에서 위상항이다. 따라서 결합상수 [math(\alpha_{\mathrm{GB}})]가 상수이면 국소적인 장방정식에 기여하지 않는다. | |
| 2042 | 2615 | |
| 2616 | 하지만 [math(D>4)]에서는 Gauss-Bonnet 항이 Lovelock 중력의 비자명한 동역학 항이 된다. | |
| 2617 | ||
| 2618 | === f(R) 중력 === | |
| 2619 | ||
| 2043 | 2620 | [math(f(R))] 중력은 |
| 2044 | 2621 | |
| 2045 | 2622 | [math( |
| 2046 | 2623 | S_{f(R)} |
| 2047 | ||
| 2624 | ||
| 2048 | 2625 | \frac{1}{2\kappa} |
| 2049 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} | |
| 2626 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g}, | |
| 2050 | 2627 | f(R) |
| 2051 | 2628 | + |
| 2052 | 2629 | S_{\mathrm{matter}} |
| ... | ... | |
| 2054 | 2631 | |
| 2055 | 2632 | 로 정의된다. |
| 2056 | 2633 | |
| 2057 | 장방정식은 | |
| 2634 | [math(f_R=df/dR)]라 하면 장방정식은 | |
| 2058 | 2635 | |
| 2059 | 2636 | [math( |
| 2060 | f_R | |
| 2061 | ||
| 2062 | \frac | |
| 2063 | ||
| 2637 | f_RR_{\mu\nu} | |
| 2638 | ||
| 2639 | \frac12fg_{\mu\nu} | |
| 2640 | ||
| 2064 | 2641 | \nabla_\mu\nabla_\nu f_R |
| 2065 | 2642 | + |
| 2066 | 2643 | g_{\mu\nu}\Box f_R |
| 2067 | ||
| 2644 | ||
| 2068 | 2645 | \kappa T_{\mu\nu} |
| 2069 | 2646 | )] |
| 2070 | 2647 | |
| 2071 | 2648 | 이다. |
| 2072 | 2649 | |
| 2073 | ||
| 2650 | 4차원에서 trace를 취하면 | |
| 2074 | 2651 | |
| 2075 | 2652 | [math( |
| 2076 | f_R | |
| 2653 | f_RR | |
| 2654 | ||
| 2655 | 2f | |
| 2656 | + | |
| 2657 | 3\Box f_R | |
| 2658 | ||
| 2659 | \kappa T | |
| 2077 | 2660 | )] |
| 2078 | 2661 | |
| 2079 | 2662 | 이다. |
| 2080 | 2663 | |
| 2081 | t | |
| 2664 | [math(D)]차원에서는 | |
| 2082 | 2665 | |
| 2083 | 2666 | [math( |
| 2084 | 2667 | f_RR |
| 2085 | ||
| 2086 | 2f | |
| 2668 | ||
| 2669 | \frac{D}{2}f | |
| 2087 | 2670 | + |
| 2088 | ||
| 2089 | ||
| 2671 | (D-1)\Box f_R | |
| 2672 | ||
| 2090 | 2673 | \kappa T |
| 2091 | 2674 | )] |
| 2092 | 2675 | |
| 2093 | 2676 | 이다. |
| 2094 | 2677 | |
| 2678 | [math(f(R))] 중력은 보조장 [math(\chi)]를 도입하면 스칼라-텐서 이론과 동등한 형태로 쓸 수 있다. | |
| 2679 | ||
| 2095 | 2680 | == 스칼라-텐서 이론 == |
| 2096 | 2681 | |
| 2097 | Jordan frame에서 | |
| 2682 | Jordan frame에서 한 가지 표준 정규화는 | |
| 2098 | 2683 | |
| 2099 | 2684 | [math( |
| 2100 | 2685 | S |
| 2101 | ||
| 2686 | ||
| 2102 | 2687 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} |
| 2103 | 2688 | \left[ |
| 2104 | \frac{1}{2\kappa} | |
| 2105 | F(\phi)R | |
| 2106 | ||
| 2107 | \frac | |
| 2108 | ||
| 2109 | ||
| 2689 | \frac{1}{2\kappa}F(\phi)R | |
| 2690 | ||
| 2691 | \frac12Z(\phi)\nabla_\mu\phi\nabla^\mu\phi | |
| 2692 | ||
| 2110 | 2693 | U(\phi) |
| 2111 | 2694 | \right] |
| 2112 | 2695 | + |
| ... | ... | |
| 2115 | 2698 | |
| 2116 | 2699 | 이다. |
| 2117 | 2700 | |
| 2118 | 계량 | |
| 2701 | 이 정규화에서는 계량 방정식이 | |
| 2119 | 2702 | |
| 2120 | 2703 | [math( |
| 2121 | 2704 | F(\phi)G_{\mu\nu} |
| 2122 | ||
| 2123 | \kappa T_{\mu\nu} | |
| 2705 | ||
| 2706 | \kappa T_{\mu\nu}^{(\mathrm{matter})} | |
| 2124 | 2707 | + |
| 2125 | Z(\phi) | |
| 2708 | \kappa Z(\phi) | |
| 2126 | 2709 | \left( |
| 2127 | 2710 | \nabla_\mu\phi\nabla_\nu\phi |
| 2128 | ||
| 2129 | \frac | |
| 2711 | ||
| 2712 | \frac12g_{\mu\nu}\nabla_\rho\phi\nabla^\rho\phi | |
| 2130 | 2713 | \right) |
| 2131 | ||
| 2132 | g_{\mu\nu}U(\phi) | |
| 2714 | ||
| 2715 | \kappa g_{\mu\nu}U(\phi) | |
| 2133 | 2716 | + |
| 2134 | 2717 | \nabla_\mu\nabla_\nu F |
| 2135 | ||
| 2718 | ||
| 2136 | 2719 | g_{\mu\nu}\Box F |
| 2137 | 2720 | )] |
| 2138 | 2721 | |
| ... | ... | |
| 2143 | 2726 | [math( |
| 2144 | 2727 | Z(\phi)\Box\phi |
| 2145 | 2728 | + |
| 2146 | \frac | |
| 2729 | \frac12Z'(\phi)\nabla_\rho\phi\nabla^\rho\phi | |
| 2147 | 2730 | + |
| 2148 | 2731 | \frac{1}{2\kappa}F'(\phi)R |
| 2149 | ||
| 2732 | ||
| 2150 | 2733 | U'(\phi) |
| 2151 | ||
| 2734 | ||
| 2152 | 2735 | 0 |
| 2153 | 2736 | )] |
| 2154 | 2737 | |
| 2155 | 2738 | 이다. |
| 2156 | 2739 | |
| 2740 | 다른 문헌에서는 스칼라장 항까지 모두 [math(1/(2\kappa))] 안에 넣는 정규화를 사용한다. 그 경우 계량 방정식에서 스칼라장 항 앞의 [math(\kappa)] 계수가 사라진다. | |
| 2741 | ||
| 2742 | === Brans-Dicke 이론 === | |
| 2743 | ||
| 2157 | 2744 | Brans-Dicke 이론은 |
| 2158 | 2745 | |
| 2159 | 2746 | [math( |
| 2160 | 2747 | S_{\mathrm{BD}} |
| 2161 | ||
| 2748 | ||
| 2162 | 2749 | \frac{1}{16\pi} |
| 2163 | 2750 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} |
| 2164 | 2751 | \left[ |
| 2165 | 2752 | \phi R |
| 2166 | ||
| 2753 | ||
| 2167 | 2754 | \frac{\omega_{\mathrm{BD}}}{\phi} |
| 2168 | 2755 | \nabla_\mu\phi\nabla^\mu\phi |
| 2169 | 2756 | \right] |
| ... | ... | |
| 2173 | 2760 | |
| 2174 | 2761 | 이다. |
| 2175 | 2762 | |
| 2763 | [math(\omega_{\mathrm{BD}}\to\infty)] 극한에서 적절한 조건하에 일반상대론으로 접근한다. | |
| 2764 | ||
| 2176 | 2765 | == 미분동형사상 불변성과 Noether 항등식 == |
| 2177 | 2766 | |
| 2178 | 2767 | 무한소 좌표변환은 벡터장 [math(\xi^\mu)]에 의해 생성된다. |
| ... | ... | |
| 2181 | 2770 | |
| 2182 | 2771 | [math( |
| 2183 | 2772 | \delta_\xi g_{\mu\nu} |
| 2184 | ||
| 2773 | ||
| 2185 | 2774 | \mathcal L_\xi g_{\mu\nu} |
| 2186 | ||
| 2775 | ||
| 2187 | 2776 | \nabla_\mu\xi_\nu |
| 2188 | 2777 | + |
| 2189 | 2778 | \nabla_\nu\xi_\mu |
| ... | ... | |
| 2195 | 2784 | |
| 2196 | 2785 | [math( |
| 2197 | 2786 | \delta_\xi g^{\mu\nu} |
| 2198 | ||
| 2199 | - | |
| 2787 | ||
| 2788 | - | |
| 2789 | ||
| 2200 | 2790 | \nabla^\mu\xi^\nu |
| 2201 | ||
| 2791 | ||
| 2202 | 2792 | \nabla^\nu\xi^\mu |
| 2203 | 2793 | )] |
| 2204 | 2794 | |
| ... | ... | |
| 2208 | 2798 | |
| 2209 | 2799 | [math( |
| 2210 | 2800 | \delta_\xi S_{\mathrm{matter}} |
| 2211 | ||
| 2212 | - | |
| 2213 | \frac | |
| 2801 | ||
| 2802 | -\frac12 | |
| 2214 | 2803 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} |
| 2215 | 2804 | T_{\mu\nu}\delta_\xi g^{\mu\nu} |
| 2216 | 2805 | )] |
| ... | ... | |
| 2221 | 2810 | |
| 2222 | 2811 | [math( |
| 2223 | 2812 | \delta_\xi S_{\mathrm{matter}} |
| 2224 | ||
| 2813 | ||
| 2225 | 2814 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} |
| 2226 | 2815 | T_{\mu\nu}\nabla^\mu\xi^\nu |
| 2227 | 2816 | )] |
| ... | ... | |
| 2232 | 2821 | |
| 2233 | 2822 | [math( |
| 2234 | 2823 | \delta_\xi S_{\mathrm{matter}} |
| 2235 | ||
| 2236 | - | |
| 2824 | ||
| 2825 | - | |
| 2826 | ||
| 2237 | 2827 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} |
| 2238 | 2828 | (\nabla^\mu T_{\mu\nu})\xi^\nu |
| 2239 | 2829 | + |
| ... | ... | |
| 2250 | 2840 | |
| 2251 | 2841 | 이다. |
| 2252 | 2842 | |
| 2843 | 단, 이 식은 물질장 운동방정식이 사용된 on-shell 항등식이다. 외부장이 주어져 있거나 background source가 있을 경우에는 물질 부문만의 에너지-운동량 텐서가 따로 보존되지 않을 수 있다. | |
| 2844 | ||
| 2253 | 2845 | == Weyl 변환과 등각 불변성 == |
| 2254 | 2846 | |
| 2255 | 2847 | Weyl 변환은 |
| ... | ... | |
| 2286 | 2878 | \Omega^{-2} |
| 2287 | 2879 | \left[ |
| 2288 | 2880 | R |
| 2289 | ||
| 2881 | ||
| 2290 | 2882 | 2(D-1)\Box\ln\Omega |
| 2291 | ||
| 2883 | ||
| 2292 | 2884 | (D-1)(D-2) |
| 2293 | 2885 | \nabla_\mu\ln\Omega\nabla^\mu\ln\Omega |
| 2294 | 2886 | \right] |
| ... | ... | |
| 2300 | 2892 | |
| 2301 | 2893 | [math( |
| 2302 | 2894 | S |
| 2303 | ||
| 2304 | - | |
| 2305 | \frac | |
| 2895 | ||
| 2896 | -\frac12 | |
| 2306 | 2897 | \int_{\mathcal M}d^Dx\sqrt{-g} |
| 2307 | 2898 | \left[ |
| 2308 | 2899 | \nabla_\mu\phi\nabla^\mu\phi |
| ... | ... | |
| 2317 | 2908 | |
| 2318 | 2909 | [math( |
| 2319 | 2910 | \xi_{\mathrm{conf}} |
| 2320 | ||
| 2911 | ||
| 2321 | 2912 | \frac{D-2}{4(D-1)} |
| 2322 | 2913 | )] |
| 2323 | 2914 | |
| ... | ... | |
| 2333 | 2924 | |
| 2334 | 2925 | 로 변환한다. |
| 2335 | 2926 | |
| 2336 | ||
| 2927 | 4차원 Maxwell 이론은 Weyl 불변이며, | |
| 2337 | 2928 | |
| 2338 | 2929 | [math( |
| 2339 | 2930 | T^\mu{}_\mu=0 |
| ... | ... | |
| 2341 | 2932 | |
| 2342 | 2933 | 이다. |
| 2343 | 2934 | |
| 2935 | 단, 양자론에서는 trace anomaly 때문에 고전적인 Weyl 불변성이 깨질 수 있다. | |
| 2936 | ||
| 2344 | 2937 | == 핵심 작용량 모음 == |
| 2345 | 2938 | |
| 2346 | 2939 | === 순수 중력 === |
| 2347 | 2940 | |
| 2348 | 2941 | [math( |
| 2349 | 2942 | S |
| 2350 | ||
| 2943 | ||
| 2351 | 2944 | \frac{1}{2\kappa} |
| 2352 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} | |
| 2353 | ||
| 2354 | R-2\Lambda | |
| 2355 | ||
| 2945 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g}(R-2\Lambda) | |
| 2356 | 2946 | + |
| 2357 | 2947 | \frac{1}{\kappa} |
| 2358 | \int_{\partial\mathcal M}d^3y\sqrt{|h|} | |
| 2948 | \int_{\partial\mathcal M}d^3y\sqrt{|h|},\epsilon K | |
| 2359 | 2949 | )] |
| 2360 | 2950 | |
| 2361 | 2951 | === 중력 + 실수 스칼라장 === |
| 2362 | 2952 | |
| 2363 | 2953 | [math( |
| 2364 | 2954 | S |
| 2365 | ||
| 2955 | ||
| 2366 | 2956 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} |
| 2367 | 2957 | \left[ |
| 2368 | \frac{1}{2\kappa} | |
| 2369 | ||
| 2370 | R-2\Lambda | |
| 2371 | ||
| 2372 | ||
| 2373 | \frac | |
| 2374 | \nabla_\mu\phi\nabla^\mu\phi | |
| 2375 | ||
| 2958 | \frac{1}{2\kappa}(R-2\Lambda) | |
| 2959 | ||
| 2960 | \frac12\nabla_\mu\phi\nabla^\mu\phi | |
| 2961 | ||
| 2376 | 2962 | V(\phi) |
| 2377 | 2963 | \right] |
| 2378 | 2964 | + |
| 2379 | 2965 | S_{\mathrm{GHY}} |
| 2380 | 2966 | )] |
| 2381 | 2967 | |
| 2968 | === 중력 + 비최소 결합 스칼라장 === | |
| 2969 | ||
| 2970 | [math( | |
| 2971 | S | |
| 2972 | ||
| 2973 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} | |
| 2974 | \left[ | |
| 2975 | \frac{1}{2\kappa}(R-2\Lambda) | |
| 2976 | ||
| 2977 | \frac12\nabla_\mu\phi\nabla^\mu\phi | |
| 2978 | ||
| 2979 | V(\phi) | |
| 2980 | ||
| 2981 | \frac12\xi R\phi^2 | |
| 2982 | \right] | |
| 2983 | + | |
| 2984 | S_{\mathrm{GHY}} | |
| 2985 | )] | |
| 2986 | ||
| 2382 | 2987 | === 중력 + 전자기장 === |
| 2383 | 2988 | |
| 2384 | 2989 | [math( |
| 2385 | 2990 | S |
| 2386 | ||
| 2991 | ||
| 2387 | 2992 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} |
| 2388 | 2993 | \left[ |
| 2389 | \frac{1}{2\kappa} | |
| 2390 | ||
| 2391 | R-2\Lambda | |
| 2392 | ||
| 2393 | ||
| 2394 | \frac | |
| 2994 | \frac{1}{2\kappa}(R-2\Lambda) | |
| 2995 | ||
| 2996 | \frac14F_{\mu\nu}F^{\mu\nu} | |
| 2395 | 2997 | \right] |
| 2396 | 2998 | + |
| 2397 | 2999 | S_{\mathrm{GHY}} |
| ... | ... | |
| 2401 | 3003 | |
| 2402 | 3004 | [math( |
| 2403 | 3005 | S |
| 2404 | ||
| 3006 | ||
| 2405 | 3007 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} |
| 2406 | 3008 | \left[ |
| 2407 | \frac{1}{2\kappa} | |
| 2408 | ||
| 2409 | R-2\Lambda | |
| 2410 | ||
| 2411 | ||
| 2412 | \frac | |
| 3009 | \frac{1}{2\kappa}(R-2\Lambda) | |
| 3010 | ||
| 3011 | \frac14F_{\mu\nu}^aF^{a\mu\nu} | |
| 2413 | 3012 | \right] |
| 2414 | 3013 | + |
| 2415 | 3014 | S_{\mathrm{GHY}} |
| ... | ... | |
| 2419 | 3018 | |
| 2420 | 3019 | [math( |
| 2421 | 3020 | S |
| 2422 | ||
| 2423 | \int_{\mathcal M}d^4x | |
| 3021 | ||
| 3022 | \int_{\mathcal M}d^4x,e | |
| 2424 | 3023 | \left[ |
| 2425 | \frac{1}{2\kappa} | |
| 2426 | ||
| 2427 | R-2\Lambda | |
| 2428 | ||
| 3024 | \frac{1}{2\kappa}(R-2\Lambda) | |
| 2429 | 3025 | + |
| 2430 | 3026 | \frac{i}{2} |
| 2431 | 3027 | \left( |
| 2432 | 3028 | \bar\psi\gamma^\mu\nabla_\mu\psi |
| 2433 | ||
| 3029 | ||
| 2434 | 3030 | \nabla_\mu\bar\psi\gamma^\mu\psi |
| 2435 | 3031 | \right) |
| 2436 | ||
| 3032 | ||
| 2437 | 3033 | m\bar\psi\psi |
| 2438 | 3034 | \right] |
| 2439 | 3035 | + |
| ... | ... | |
| 2444 | 3040 | |
| 2445 | 3041 | [math( |
| 2446 | 3042 | S |
| 2447 | ||
| 3043 | ||
| 2448 | 3044 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} |
| 2449 | 3045 | \left[ |
| 2450 | \frac{1}{2\kappa} | |
| 2451 | ||
| 2452 | R-2\Lambda | |
| 2453 | ||
| 2454 | ||
| 2455 | \frac | |
| 2456 | ||
| 2457 | \frac | |
| 2458 | ||
| 3046 | \frac{1}{2\kappa}(R-2\Lambda) | |
| 3047 | ||
| 3048 | \frac14F_{\mu\nu}F^{\mu\nu} | |
| 3049 | ||
| 3050 | \frac14F_{\mu\nu}^aF^{a\mu\nu} | |
| 3051 | ||
| 2459 | 3052 | g^{\mu\nu}(D_\mu\Phi)^\ast D_\nu\Phi |
| 2460 | ||
| 3053 | ||
| 2461 | 3054 | V(|\Phi|^2) |
| 2462 | ||
| 2463 | \frac | |
| 2464 | ||
| 3055 | ||
| 3056 | \frac12\nabla_\mu\phi\nabla^\mu\phi | |
| 3057 | ||
| 2465 | 3058 | U(\phi) |
| 2466 | 3059 | + |
| 2467 | 3060 | \frac{i}{2} |
| 2468 | 3061 | \left( |
| 2469 | 3062 | \bar\psi\gamma^\mu D_\mu\psi |
| 2470 | ||
| 3063 | ||
| 2471 | 3064 | D_\mu\bar\psi\gamma^\mu\psi |
| 2472 | 3065 | \right) |
| 2473 | ||
| 3066 | ||
| 2474 | 3067 | m\bar\psi\psi |
| 2475 | 3068 | \right] |
| 2476 | 3069 | + |
| 2477 | 3070 | S_{\mathrm{GHY}} |
| 2478 | 3071 | )] |
| 2479 | 3072 | |
| 3073 | == 자주 틀리는 부호와 정규화 체크리스트 == | |
| 3074 | ||
| 3075 | * [math(F_{\mu\nu})]를 [math(\partial_\mu A_\nu-\partial_\nu A_\mu)]로 정의했는가, 반대로 정의했는가? | |
| 3076 | * Maxwell 방정식을 [math(\nabla_\mu F^{\mu\nu}=J^\nu)]로 쓰는가, [math(\nabla_\mu F^{\mu\nu}=-J^\nu)]로 쓰는가? | |
| 3077 | * Riemann 텐서를 [math([\nabla_\mu,\nabla_\nu]V^\rho=R^\rho{}_{\sigma\mu\nu}V^\sigma)]로 정의했는가? | |
| 3078 | * 계량 부호가 [math((-+++))]인가, [math((+---))]인가? | |
| 3079 | * [math(T_{\mu\nu})] 정의가 [math(-2/\sqrt{-g})\delta S_m/\delta g^{\mu\nu}]인가? | |
| 3080 | * 비최소 결합 스칼라장의 [math(\xi R\phi^2)] 항을 물질 쪽에 둘 것인가, 유효 중력결합 쪽에 둘 것인가? | |
| 3081 | * 스칼라-텐서 작용량에서 scalar kinetic term이 [math(1/(2\kappa))] 밖에 있는가, 안에 있는가? | |
| 3082 | * FLRW에서 "math(N)" (lapse)을 남겼는가? 남겼다면 [math(H=\dot a/(Na))]를 써야 한다. | |
| 3083 | * ADM의 [math(K_{ij})] 부호가 선택한 법선벡터 방향과 일치하는가? | |
| 3084 | * GHY 항의 [math(\epsilon)]이 boundary의 causal character와 일치하는가? | |
| 3085 | * 비콤팩트 시공간에서는 적절한 asymptotic boundary term 또는 background subtraction이 필요한가? | |
| 3086 | ||
| 2480 | 3087 | == 최종 요약 == |
| 2481 | 3088 | |
| 2482 | 일반상대론과 물질장의 결합은 | |
| 3089 | 일반상대론과 물질장의 결합은 전체 작용량 | |
| 2483 | 3090 | |
| 2484 | 3091 | [math( |
| 2485 | 3092 | S[g,\Psi] |
| 2486 | ||
| 3093 | ||
| 2487 | 3094 | \frac{1}{2\kappa} |
| 2488 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g} | |
| 2489 | ||
| 2490 | R-2\Lambda | |
| 2491 | ||
| 3095 | \int_{\mathcal M}d^4x\sqrt{-g}(R-2\Lambda) | |
| 2492 | 3096 | + |
| 2493 | 3097 | S_{\mathrm{GHY}} |
| 2494 | 3098 | + |
| 2495 | 3099 | S_{\mathrm{matter}}[g,\Psi] |
| 2496 | 3100 | )] |
| 2497 | 3101 | |
| 3102 | 에서 출발한다. | |
| 3103 | ||
| 2498 | 3104 | 계량에 대해 변분하면 |
| 2499 | 3105 | |
| 2500 | 3106 | [math( |
| 2501 | 3107 | G_{\mu\nu} |
| 2502 | 3108 | + |
| 2503 | 3109 | \Lambda g_{\mu\nu} |
| 2504 | ||
| 3110 | ||
| 2505 | 3111 | \kappa T_{\mu\nu} |
| 2506 | 3112 | )] |
| 2507 | 3113 | |
| ... | ... | |
| 2510 | 3116 | 물질장 [math(\Psi)]에 대해 변분하면 각 물질장의 운동방정식을 얻는다. |
| 2511 | 3117 | |
| 2512 | 3118 | [math( |
| 2513 | \frac{\delta S | |
| 3119 | \frac{\delta S}{\delta\Psi}=0 | |
| 2514 | 3120 | )] |
| 2515 | 3121 | |
| 2516 | 3122 | 에너지-운동량 텐서는 |
| 2517 | 3123 | |
| 2518 | 3124 | [math( |
| 2519 | 3125 | T_{\mu\nu} |
| 2520 | ||
| 2521 | - | |
| 3126 | ||
| 3127 | - | |
| 3128 | ||
| 2522 | 3129 | \frac{2}{\sqrt{-g}} |
| 2523 | 3130 | \frac{\delta S_{\mathrm{matter}}}{\delta g^{\mu\nu}} |
| 2524 | 3131 | )] |
| 2525 | 3132 | |
| 2526 | 3133 | 로 정의된다. |
| 2527 | 3134 | |
| 2528 | 미분동형사상 불변성 때문에 on-shell에서 | |
| 3135 | 미분동형사상 불변성과 물질장 운동방정식 때문에 on-shell에서 | |
| 2529 | 3136 | |
| 2530 | 3137 | [math( |
| 2531 | 3138 | \nabla^\mu T_{\mu\nu}=0 |
| 2532 | 3139 | )] |
| 2533 | 3140 | |
| 2534 | 3141 | 이다. |
| 3142 | ||
| 3143 | 경계가 있는 시공간에서는 Einstein-Hilbert 작용량만으로는 Dirichlet 변분 원리가 충분히 잘 정의되지 않으므로 Gibbons-Hawking-York 항과, 필요한 경우 corner term 또는 null boundary term을 함께 고려해야 한다. | |
| 3144 | ||
| 3145 | 결국 일반상대론의 작용량 형식은 다음 세 요소의 조합이다. | |
| 3146 | ||
| 3147 | * bulk geometry: [math(R-2\Lambda)] | |
| 3148 | * boundary geometry: [math(K)] 및 관련 경계항 | |
| 3149 | * matter dynamics: [math(S_{\mathrm{matter}}[g,\Psi])] | |
| 3150 | ||
| 3151 | 이 세 요소의 변분이 일관되게 결합될 때 중력장 방정식, 물질장 방정식, 보존법칙이 하나의 원리에서 동시에 도출된다. |